Τρίτη 3 Μαρτίου 2026

Μπρεχτ - Από το ένα ποίημα για τον πόλεμο

 "Ο πόλεμος που έρχεται δεν είναι ο πρώτος. Πριν απ' αυτόν γίνανε κι άλλοι πόλεμοι . Όταν τελείωσε ο τελευταίος υπήρχαν νικητές και νικημένοι. Στους νικημένους ο φτωχός λαός πέθαινε από την πείνα. Στους νικητές ο φτωχός λαός πέθαινε το ίδιο."

Μπέρτολτ Μπρεχτ

Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2026

Εκπαιδευτικοί κάνουν μάθημα στα... εγγόνια τους -Χρήστος Κάτσικας

Στις σχολικές τάξεις η διαφορά ηλικίας ανάμεσα σε καθηγητές-μαθητές ξεπερνά πλέον και τις πέντε δεκαετίες ● Οι νέοι διορισμοί δεν έχουν μειώσει ουσιαστικά τον μέσο όρο ηλικίας, καθώς πολλοί από τους νεοδιορισθέντες είχαν ήδη μακρά προϋπηρεσία ως αναπληρωτές, μπαίνοντας στο σύστημα σε μεγαλύτερη ηλικία ● Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 40% των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας είναι 50+, αλλά η Ελλάδα εμφανίζεται στις χώρες με ιδιαίτερα έντονη γήρανση του εκπαιδευτικού προσωπικού.

Υπάρχει μια εικόνα που δεν αποτυπώνεται σε στατιστικούς πίνακες, αλλά είναι ορατή σε όποιον περπατήσει στους διαδρόμους ενός ελληνικού σχολείου. Ενας εκπαιδευτικός κοντά στη συνταξιοδότηση –συχνά στα 65, στα 66, ακόμη και στα 67– και απέναντί του μια τάξη παιδιών που βρίσκονται στην ηλικία των εγγονιών του. Μια διαφορά ζωής που ξεπερνά τις πέντε δεκαετίες. Ακόμη, οι νέοι διορισμοί δεν έχουν μειώσει ουσιαστικά τον μέσο όρο ηλικίας, καθώς πολλοί από τους νεοδιορισθέντες είχαν ήδη μακρά προϋπηρεσία ως αναπληρωτές, μπαίνοντας στο σύστημα σε μεγαλύτερη ηλικία.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Eurostat καταγράφει ότι 40% των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας/δευτεροβάθμιας στην Ε.Ε. είναι 50+. Η Ελλάδα, όμως, εμφανίζεται στις χώρες με ιδιαίτερα έντονη γήρανση του εκπαιδευτικού προσωπικού.

Η εικόνα αυτή δεν είναι απλώς συγκινητική. Είναι βαθιά σύνθετη. Γιατί πίσω από τη μεγάλη ηλικία των εκπαιδευτικών δεν κρύβεται μόνο η εμπειρία, αλλά και μια πραγματικότητα που επιβάλλεται: η ανάγκη παραμονής στην εργασία μέχρι τα 67. Και αυτή η παραμονή έχει συνέπειες –ανθρώπινες, παιδαγωγικές, ψυχολογικές– τόσο για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς όσο και για τους μαθητές.

Η γήρανση δεν είναι «ατομική επιλογή» των εκπαιδευτικών. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών και ιστορικών συγκυριών: χρόνια περιορισμένων διορισμών, κύματα αναπληρωτών, καθυστερημένη ανανέωση προσωπικού, αλλά και ένα συνταξιοδοτικό πλαίσιο που μεταθέτει το όριο εξόδου στα 67.

Η κόπωση που δεν φαίνεται

Η διδασκαλία δεν είναι επάγγελμα «καθιστικό». Είναι εργασία υψηλής ψυχικής και σωματικής έντασης. Διαρκής εγρήγορση, διαχείριση τάξης, συγκέντρωση, φωνητική καταπόνηση, μετακινήσεις, διοικητικές υποχρεώσεις. Η καθημερινότητα του σχολείου απαιτεί ενέργεια, ταχύτητα αντίδρασης, αντοχή. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, ακόμη και ο πιο αφοσιωμένος εκπαιδευτικός δεν μπορεί να αγνοήσει τη φυσική φθορά. Η κούραση γίνεται πιο βαριά, η αντοχή μειώνεται, η ανάγκη για χρόνο αποκατάστασης μεγαλώνει. Δεν πρόκειται για έλλειψη διάθεσης ή επαγγελματισμού. Πρόκειται για βιολογική πραγματικότητα.

Και όμως, το σύστημα συχνά λειτουργεί σαν να μην υπάρχει αυτή η διάσταση. Ο εκπαιδευτικός των 67 καλείται να ανταποκριθεί στις ίδιες απαιτήσεις με τον συνάδελφο των 35. Το ωράριο, η ένταση, η ταχύτητα παραμένουν αμετάβλητα. Η κόπωση δεν εκδηλώνεται πάντα με θεαματικό τρόπο. Είναι συχνά σιωπηλή. Συσσωρευμένη. Μια εξάντληση που δεν γράφεται στα υπηρεσιακά έγγραφα, αλλά επηρεάζει βαθιά την καθημερινή εμπειρία. Να το πούμε καθαρά: Η πολιτεία απαιτεί από ανθρώπους 65+ να είναι ταυτόχρονα παιδαγωγοί και τεχνικοί υποστήριξης μέσα σε ένα περιβάλλον που συχνά δεν συγχωρεί την κόπωση.

Αντοχή

Πέρα από το σώμα, υπάρχει και ο ψυχισμός. Η διδασκαλία απαιτεί συναισθηματική διαθεσιμότητα. Υπομονή, ανεκτικότητα, διαρκή προσαρμογή σε νέες συμπεριφορές, σε νέες παιδαγωγικές απαιτήσεις, σε νέες κοινωνικές συνθήκες. Κάθε γενιά μαθητών φέρνει διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας, διαφορετικές προσλαμβάνουσες. Για έναν εκπαιδευτικό που βρίσκεται τέσσερις δεκαετίες στην τάξη, αυτή η διαρκής προσαρμογή μπορεί να μετατραπεί σε ψυχικό βάρος. Οχι γιατί «δεν μπορεί», αλλά γιατί η συνεχής αλλαγή κουράζει. Η αίσθηση ότι το πλαίσιο μεταβάλλεται διαρκώς –τεχνολογία, μεθοδολογία, διοικητικές απαιτήσεις– δημιουργεί μια μορφή επαγγελματικής εξάντλησης. Η παραμονή μέχρι τα 67 δεν σημαίνει απλώς περισσότερα χρόνια εργασίας. Σημαίνει περισσότερα χρόνια έντασης.

Η απόσταση των κόσμων

Και κάπου εδώ εμφανίζεται η πιο λεπτή αλλά ουσιαστική συνέπεια: η απόσταση εμπειριών. Οι μαθητές τού σήμερα μεγαλώνουν σε έναν κόσμο ψηφιακής ταχύτητας, άμεσης πληροφορίας, διαρκούς εναλλαγής ερεθισμάτων. Οι ρυθμοί σκέψης, επικοινωνίας και συγκέντρωσης έχουν αλλάξει ριζικά. Ο εκπαιδευτικός των 67 έχει διανύσει μια διαφορετική διαδρομή ζωής. Κουβαλά άλλες εμπειρίες, άλλους κώδικες, άλλες αναφορές. Η διαφορά δεν είναι απλώς ηλικιακή. Είναι πολιτισμική, τεχνολογική, βιωματική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η επικοινωνία είναι αδύνατη. Αλλά απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια και από τις δύο πλευρές. Για τον μαθητή, η μεγάλη ηλικιακή απόσταση μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση απομάκρυνσης. Δυσκολία ταύτισης. Μερικές φορές, μια σιωπηλή αμηχανία. Ο εκπαιδευτικός δεν είναι απλώς «μεγαλύτερος». Ανήκει σε έναν κόσμο που μοιάζει μακρινός. Για τον εκπαιδευτικό, η καθημερινή επαφή με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής και σκέψης απαιτεί διαρκή προσαρμογή. Μια ψυχική εγρήγορση που, σε μεγαλύτερες ηλικίες, γίνεται απαιτητική.

Ισορροπία

Η ηλικία δεν αναιρεί την παιδαγωγική αξία. Υπάρχουν εκπαιδευτικοί μεγαλύτερης ηλικίας με σπάνια σοφία, βάθος, ψυχραιμία. Η εμπειρία τους είναι ανεκτίμητη. Το πρόβλημα δεν είναι η παρουσία τους. Το πρόβλημα είναι η υποχρεωτική παραμονή χωρίς προσαρμογή. Το ερώτημα δεν είναι αν οι εκπαιδευτικοί μεγαλύτερης ηλικίας μπορούν να διδάξουν. Φυσικά και μπορούν. Το ερώτημα είναι αν είναι παιδαγωγικά και ανθρώπινα δίκαιο να απαιτούμε από ανθρώπους ύστερα από τέσσερις δεκαετίες έντασης να συνεχίζουν με τους ίδιους όρους.

Η λύση δεν βρίσκεται στην απαξίωση της ηλικίας, αλλά στην αναγνώριση της ανθρώπινης διάστασης της εργασίας. Ενα σχολείο πραγματικά σύγχρονο δεν είναι αυτό που απλώς παρατείνει εργασιακούς βίους. Είναι αυτό που προστατεύει την ενέργεια, την αξιοπρέπεια και –τελικά– το ίδιο το νόημα της διδασκαλίας. Γιατί η εκπαίδευση δεν είναι αγώνας αντοχής. Είναι σχέση ζωής.

ΠΗΓΗ:https://www.efsyn.gr/ellada/ekpaideysi/502244_ekpaideytikoi-kanoyn-mathima-sta-eggonia-toys

 


Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026

Σύνταγμα της Αντιδραστικής Παλινόρθωσης -Νίκος Γ. Ξυδάκης

  Η συνταγματική αναθεώρηση απειλεί να αναιρέσει όλες τις εξισωτικές και κοινωνικές κατακτήσεις της Μεταπολίτευσης

Μου λένε συχνά ότι ο μητσοτακισμός μιμείται τον τραμπισμό. Δεν είναι έτσι ακριβώς. Οχι μόνο επειδή ο τραμπισμός έχει πίσω του τις δεξαμενές ρατσισμού και φονταμενταλισμού, τη νοοτροπία του imperium, και κυρίως το habitus της ανερχόμενης τεχνοφεουδαρχίας, τυπικά αμερικανικά χαρακτηριστικά - αυτά δεν υπάρχουν εδώ.

Αντιθέτως, οι εγχώριες ηγετικές ελίτ σφραγίζονται ηθολογικά από την εσωτερικευμένη υποτέλεια, τον ραγιαδισμό· από πολλαπλές εξαρτήσεις, ιδιοτελείς εξαρτήσεις για στήριξη της εξουσίας τους, που μετατρέπονται σε εθνικές δουλείες. Η πυρηνική έξη, το έθος, της εγχώριας λουμπενελίτ είναι η νομή των εθνικών πόρων, γηγενών και δάνειων, είναι η κατ’ αποκλειστικότητα νομή πάσης εξουσίας και παντός πόρου. Η λεηλασία και η κατεξουσίαση.

Αυτές οι εξαρτήσεις, πολιτικές και οικονομικές, μετασχηματίζονται σε μια απομίμηση οιονεί ιδεολογίας, σε μια καρικατούρα, ένα σκέλεθρο ιδεολογίας. Πίσω από το σκέλεθρο βρίσκονται μόνο δεσποτισμός και πλιάτσικο.

Αντιδραστική Παλινόρθωση

Τα σκεφτόμουν αυτά με αφορμή την αναγγελθείσα αναθεώρηση του Συντάγματος. Προσπαθώ να συνταιριάξω τα φερσίματα και τα καμώματα του μητσοτακισμού και της νεο-ΕΡΕ, τις ξιπασιές και τις γελοιότητες, με τον οίστρο της Αντιδραστικής Παλινόρθωσης, συντελούμενης από το 2019 έως σήμερα. Ουσιαστικά πρόκειται για έναν ιστορικό κύκλο, που ξεκινά με την καταστροφή της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας από τη χρεοκοπία και τα μνημόνια, η οποία έπληξε καίρια την Κεντροαριστερά και την Αριστερά, τις δυνάμεις που στήριξαν την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία και τον εκμοντερνισμό της ελληνικής κοινωνίας, μα δεν κατόρθωσαν να διασώσουν τα προοδευτικά επιτεύγματα της περιόδου, ούτε φυσικά και τον εαυτό τους.

Η Νεοδεξιά, στοιχειωμένη από τις ιστορικές καμπές του 1981 και του 2015, μετά το 2019 ολοκληρώνει την αποδόμηση του φιλελεύθερου, εξισωτικού και κοινωνικού χαρακτήρα της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας, την αποδόμηση που άρχισε βίαια με τις πολιτικές του ΔΝΤ και της υπόλοιπης τρόικας το 2010.

Μιθριδατισμός

Η συνταγματική αναθεώρηση που εξήγγειλε ο Κυρ. Μητσοτάκης δεν φτάνει στα αυτιά των πολιτών, ξέπνοων από τη φτωχοποίηση και τον αγώνα της καθημερινής επιβίωσης. Η θεσμική βαρβαρότητα του καθεστώτος έχει προκαλέσει ήδη ανθεκτικές στοιβάδες μιθριδατισμού: το πετσί του φτωχοποιημένου Ελληνα έχει απορροφήσει Νovartis, Predator, παραβίαση του άρθρου 16 για τον δημόσιο χαρακτήρα των ΑΕΙ, κουρέλιασμα του άρθρου 24 για την προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς υπέρ των στρατηγικών επενδυτών, διάλυση των Ανεξάρτητων Αρχών, ευτελισμό του Κοινοβουλίου, επηρεασμό των δικαστών σε κοινή θέα κ.λπ. κ.λπ. Ακόμη και το πασίδηλο όνειδος του ΟΠΕΚΕΠΕ ίσως αφομοιωθεί.

Η θεσμική κατάπτωση δεν συγκροτεί ρεύμα θυμού, δεν προκαλεί πολιτικές, ή έστω εκλογικές, μετατοπίσεις, αυτό δείχνει η πείρα. Το ρεύμα θυμού σχηματίστηκε μόνο από τα Τέμπη, τη βίαιη απαγόρευση πένθους και την άρνηση οποιασδήποτε ευθύνης. Μα αυτό το ρεύμα θυμού θα καταλήξει σε ένα κόμμα Καρυστιανού, σε μεταπολιτική εντροπία, όχι σε ανασυγκρότηση της προοδευτικής μεταπολίτευσης.

Τούτων δοθέντων, τούτη τη στιγμή, η αναθεώρηση κρίσιμων άρθρων του Συντάγματος, εφόσον ψηφιστεί από την επόμενη Βουλή (μάλλον, τσίρκο), θα βάλει ταφόπλακα όχι μόνο στις κατακτήσεις της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας, πετσοκομμένες πια από τα μνημόνια, αλλά και σε κάθε προσδοκία για δικαιότερη κοινωνία και λειτουργικό κράτος στον 21ο αιώνα.

Καχεκτική δημοκρατία, και πάλι

Οι στόχοι έχουν ήδη κανονιοβοληθεί καίρια από τυπικούς νόμους, προεδρικά διατάγματα, διάτρητες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, τόνους προπαγάνδας. Οι στόχοι είναι η δημόσια και δωρεάν Παιδεία (υπέρ των κολεγίων), το περιβάλλον και η πολιτιστική κληρονομιά (υπέρ των στρατηγικών επενδυτών και του real estate), η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων (υπέρ του κοινωνικού κανιβαλισμού, επιστροφή στον 19ο αιώνα), η συνταγματοποίηση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών (εναντίον κάθε ανακατανομής και εναντίον κάθε επόμενης κυβέρνησης), ο έλεγχος της πληροφορίας.

Κεντρικός στόχος είναι η παγίωση ενός ανελεύθερου (illiberal) κράτους, μιας τύποις «εκλογικής» δημοκρατίας, κατά τα πρότυπα του Ορμπαν, του Ερντογάν, του ICE-Τραμπ. Και βεβαίως κατά τη δοκιμασμένη «καχεκτική δημοκρατία» του 1947-1967 (σύμφωνα με τον αείμνηστο Ηλία Νικολακόπουλο), με τα έκτακτα στρατοδικεία, τις εκτοπίσεις, τα ξερονήσια, τις πρεσβείες και τους πράκτορες - το Αγιο Δισκοπότηρο της Δεξιάς, που έδωσε τοις κυσί ο Κων. Καραμανλής το 1974-75 και δεν του συγχώρησε ποτέ η δική του Δεξιά.

Για όλα τα παραπάνω, σε γενικές γραμμές θα απαιτούνται 180 ψήφοι στην επόμενη Βουλή. Δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η σύνθεση της επόμενης Βουλής. Δεν γνωρίζουμε καν αν θα συγκροτηθεί μια σταθερή, ισχυρή κυβέρνηση που θα μπορεί να οδηγήσει σε τέτοια μείζονα πολιτική-κοινωνική αναθεώρηση. Εκτίμησή μας είναι ότι τέτοια ισχυρή κυβέρνηση δεν θα είναι εύκολο να υπάρξει -αλλά μπορεί να είναι και απλώς η ελπίδα μας. Ελπίζουμε δηλαδή να μην υπάρχει ισχυρή αντιδραστική κυβέρνηση, για να αποφύγουμε τα χειρότερα, για να παραμείνουμε στο παρόν τέλμα…


Πηγή:https://www.efsyn.gr/nisides/ena-blemma/499933_syntagma-tis-antidrastikis-palinorthosis

Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026

Έρημη πόλη! Του Αντώνη Παπαδοπούλου ( Για την Καστοριά )

 ΕΡΗΜΗ ΠΟΛΗ!

Έρημη πόλη!
Στέκεις πάνω απ’ τα ερείπια της χαμένης οικονομικής ευρωστίας και τα μισοκαμένα χιλιάρικα στις πίστες των «πολιτιστικών κέντρων» της εποχής των παχιών αγελάδων! Στέκεις και κλαις το ριζικό σου! Καις τις ξεραμένες δάφνες της ευμάρειας και μέσα στην παραζάλη του καπνού, σχεδιάζεις παραληρηματικά το μέλλον σου… το μέλλον που χτίζεται με κούφιες υποσχέσεις κι έωλα ευχολόγια.
Έρημη πόλη!
Όσες πίτες κι αν κοπούν στην προκοπή σου, όσα πανηγύρια κι αν γίνουν στη χάρη σου, η μοίρα σου δε θ’ αλλάξει. Μ’ ευχές ο κόσμος δεν προχωράει. Ο κόσμος θέλει δουλειά! Σιμώνει ο καιρός. Η οικογένεια πρέπει κοπεί στα δυο! Ν’ αφήσει τα παιδιά στη γιαγιά και το αντρόγυνο να αναζητήσει ελπίδα στις ταβέρνες της Σαντορίνης και της Μυκόνου τα Χοτέλ! «Μιλώ για τα παιδιά μου και ιδρώνω, έχω έναν χρόνο να τα δω και λιώνω!» Το θυμάσαι αυτό το παράπονο που τραγουδούσε η πατρίδα το 70; Ε, ξαναθυμήσου το, λοιπόν, τώρα!
‘Ερημη πόλη!
Με κλειστά μαγαζιά, βρώμικες, αραχνιασμένες βιτρίνες, αδειανά τραπεζοκαθίσματα, κι ελπίδα για το επόμενο δυναμικό τουριστικό τριήμερο, μ’ ακόμη ψηλότερα ποσοστά πληρότητας.
Έρημη πόλη!
Ο δημογραφικός "Ηρώδης", αγκαλιά με τη φτώχεια, έχει ερημώσει τα σχολεία σου! Και μέσα στην παρακμή, η σώφρων πολιτεία κατηγοριοποιεί τα σχολεία σε πρότυπα ή πειραματικά. Προσπαθεί να χτίσει το καινοφανές, με τα ίδια παλαιωμένα υλικά! Κατηγοριοποιεί τα σχολεία και δημιουργεί αβεβαιότητες, άγχη και ψευδεντυπώσεις προόδου.
Έρημη πόλη!
Να είσαι εικοσιπέντε χρόνια πρωτεύουσα νομού και να μην έχεις κέντρο πολιτισμού! Να σου υπόσχονται συνεδριακά κέντρα, πότε στη Λεωφόρο των Κύκνων, πότε στην παλιά πόλη, πότε εδώ και πότε εκεί και οι μελέτες στα συρτάρια να δίνουν και να παίρνουν. Κι εκείνη η κληρονομιά Παπαλαζάρου, πότε να χτίζει το πολιτιστικό κέντρο, πότε να ανακαινίζει το «Ξενία» και τανάπαλιν!
Έρημη πόλη!
Να έχεις ετοιμάσει τη στέγαση της Αρχιτεκτονικής Σχολής και την τελευταία στιγμή να ακυρώνεται η λειτουργία της. Με τη Σχολή Αστυφυλάκων, όπως λες, έτοιμη, αλλά κατά πώς φαίνεται, να μην λειτουργεί ούτε το 2026! Με τη σήραγγα της Κλεισούρας ολοκληρωμένη το 2025, αλλά να μη λειτουργεί ούτε το 2026. Τι να πει κανείς για το περίφημο φράγμα του Νεστορίου; Πώς να μη προκαλεί θυμηδία ο μεγαλόπνοος σχεδιασμός της πολιτείας; Τριάντα τόσα χρόνια η ίδια το σχεδιάζει, η ίδια το αποφασίζει, η ίδια το εκτελεί, η ίδια το αναβάλλει, η ίδια το κρίνει παραγωγικό η ίδια το κρίνει ασύμφορο, και στον επόμενο τόνο: «άγνωστοι αι βουλαί» της επιτελικής πολιτείας!
Έρημη πόλη!
Με αστήρικτο τον πρωτογενή σου τομέα! Κι ενώ θα έπρεπε σήμερα να είναι η ατμομηχανή της εγχώριας οικονομίας σου, μαραζώνει σ’ έναν τόπο ευλογημένο, που διαθέτει τον πλουσιότερο υδροφόρο ορίζοντα στην Ελλάδα! Αυτή η περιοχή με τα άφθονα νερά, αυτό το «υδραγωγείο» της Ελλάδας, εξαιτίας της αδιαφορίας και του μονομανούς παραγωγικού μοντέλου ανάπτυξης, δεν ήταν πολιτικά εφικτό τόσα χρόνια να αρδεύσει τα δύο μικρά οροπέδια του Καλοχωρίου-Μεσοποταμίας και του Άργους Ορεστικού.
Έρημη πόλη!
Κοιτώντας την από μακριά, βλέπεις τις καμινάδες να καπνίζουν σαν ινδιάνικος καταυλισμός, γιατί δε γίνεται να ξεχειμωνιάζεις με το υπερφορολογημένο πετρέλαιο. Πρέπει να κάψει ξύλα το νοικοκυριό, για να καταφέρει να εξασφαλίσει αφορολόγητο πετρέλαιο ο εφοπλιστής, που δεν έχει «πού την κεφαλήν κλίνη»!
Έρημη πόλη!
Στέκεις στην εσχατιά της πατρίδας, ακροβατείς πάνω στη συνοριακή γραμμή, με τους απελπισμένους ακρίτες σου να παρατούν τα χωριά, τα πατρικά σπίτια, τη μήτρα της ζωής τους, για να μην πληρώνουν ΕΝΦΙΑ από κληρονομιές και περιουσίες που δεν αποδίδουν δεκάρα.
Έρημη πόλη!
Στο έλεος των ληστοσυμμοριών, που με σικάτη ευγένεια τις αποκαλούμε «φαντς»! Αυτοί οι εξωχώριοι κι εγχώριοι τύραννοι, εκβιάζουν και βασανίζουν αδιακρίτως. Η πολιτεία άβουλη, μοιραία και συνένοχη, δεν έχει τη διάθεση και την ευαισθησία, όχι μόνο να μειώσει το άχθος του επαίσχυντου χρέους, αλλά ούτε καν να τραβήξει τα γκέμια από αυτό το πλατσικολόι που καταπίνει τις ζωές των αδύναμων και λεηλατημένων συμπολιτών σε μια τόσο ευαίσθητη συνοριακή γραμμή. Η συνένοχη πολιτεία δεν μπορεί ούτε έναν κόφτη κερδοφορίας να βάλει στις «ευαγείς» τράπεζες, τις οποίες οι πενόμενοι πολίτες έσωσαν επανειλημμένα.
Έρημη πόλη!
Μέσ’ απ’ τα σπλάχνα σου, περνάει η ζωογόνος φλέβα που φέρνει ανάπτυξη και ζεστασιά στην πολιτισμένη Ευρώπη. Περνάει το φυσικό αέριο, που θα μπορούσε να ζεστάνει την αξιοπρέπεια των πολιτών σου. Οι κήρυκες της προκοπής και της ανάπτυξης, πρώτα σου έταξαν, μετά σε ξεγέλασαν και τέλος σου έσκισαν τα σωθικά, σ' εγκατέλειψαν και σ’ άφησαν να αναρωτιέσαι πώς γίνεται οι εγχώριοι Σωτήρες σου, να δέχτηκαν τόσο αβασάνιστα και τόσο φυσικά να μη δικαιούσαι ούτε μια στάλα αξιοπρέπειας από αυτήν τη φλέβα.
Έρημη πόλη!
Δεν ξέρω πια κι αν είσαι πόλη ή μια μεγάλη κωμόπολη! Βουβή, απελπισμένη και με σκυφτό κεφάλι, ξεφυλλίζεις την Ιστορία του πάλαι ποτέ μεγαλείου σου και σε πιάνει το παράπονο. Όμως δε σου πρέπουν τα κλάματα! Η οργή μόνο σου πρέπει, για εκείνους που σ’ έκαναν να ονειρεύεσαι τρένα που θα ‘ρθουν, αεροπλάνα που θα πετάξουν, και χρυσά κουτάλια που θα φέρουν οι κένταυροι της κεντρικής εξουσίας, για να καταπίνουμε τον χυλό του ψεύδους, της ανικανότητας και της ακμάζουσας "μαυρογιαλουροκρατίας"!
Φταις, πολίτη κι εσύ! Εσύ, έθρεψες τους Σωτήρες! Εσύ κορνάριζες πανηγυρικά με το αυτοκίνητό σου, εσύ τους αποθέωνες με την ντουντούκα σου, εσύ τους κολλούσες στους τοίχους, εσύ τους χειροκροτούσες, και τους χαμογελούσες, όταν σου έκαναν τη χάρη να βγουν μια «σέλφι» μαζί σου!
Και τώρα τι κάνουμε συμπολίτη, εμείς;
"Εμείς θα περάσουμε ακόμη έναν χειμώνα,
ζεσταίνοντας τα χέρια μας στη φωτιά της μεγάλης οργής μας
και της άγιας ελπίδας μας!"
Ν. Χικμέτ

Πηγή: https://www.facebook.com/photo/?fbid=122162502806736409&set=a.122097337472736409

Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2026

Επιεικής αλγόριθμος και διαγραφές-Έφη Παπαθεοδώρου

Δύο χρόνια πριν παρακολούθησα την παρουσίαση του βιβλίου του ομότιμου καθηγητή Νομικής Ν. Παρασκευόπουλου με τίτλο «Επιεικής αλγόριθμος», το οποίο πραγματεύεται τη μη δυνατότητα χρήσης της αλγοριθμικής κρίσης όσον αφορά την έκδοση δικαστικής απόφασης όχι γιατί δεν δύναται να το κάνει, αλλά γιατί στερείται της δυνατότητας να λάβει υπόψη του τις φυσικές-κοινωνικές περιστάσεις, δηλαδή εκείνα τα στοιχεία που σταθμίζει η ανθρώπινη ύπαρξη και της επιτρέπουν να αποφασίζει με «αριστοτελική επιείκεια». Η μη δυνατότητα θεώρησης των ιδιοσυγκρασιακών χαρακτηριστικών της κάθε περίπτωσης κάνουν τον αλγόριθμό ανελέητο και άδικο.

Ανακάλεσα τη συζήτηση περί του αλγόριθμου όταν ως πρόεδρος του Tμήματος Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έπρεπε να εξετάσω τις «αιτήσεις θεραπείας» των ενστάσεων φοιτητών/ιών που διαγράφηκαν πρόσφατα βάσει των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων. Ο σχετικός νόμος χρησιμοποιεί έναν «αλγόριθμο» που μόνο επιεικής δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Πώς άλλωστε θα μπορούσε να είναι όταν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης δεν μπορούν να ενσωματωθούν στην απόφαση;

Η διαγραφή φοιτητών/ιών είναι εξ ορισμού ένα μέτρο εξαιρετικά βαρύ γι’ αυτούς που το αντιμετωπίζουν, σε σχέση με την ελάφρυνση που επιφέρει η εφαρμογή του μέτρου. Πόση είναι η ελάφρυνση που προκύπτει για τις γραμματείες και το διοικητικό έργο των πανεπιστημιακών Τμημάτων ώστε να δικαιολογεί τη χωρίς επιείκεια εφαρμογή του μέτρου με οριζόντια κριτήρια; Πόση είναι η αλλαγή στην αναλογία διδασκόντων/φοιτητών ώστε να δικαιολογεί την ανατροπή στις ζωές των νέων ανθρώπων που πιεσμένοι σε ένα περιβάλλον οικονομικής δυσπραγίας και εργασιακής αβεβαιότητας ψάχνουν κάποια ορόσημα που μπορούν να νοηματοδοτήσουν τη ζωή τους;

Και τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο σκληρά και απεχθή αν σκεφτούμε ότι διαγράφονται ακόμα και νέοι άνθρωποι που βρίσκονται σε ιδιαίτερη ψυχολογική/νευρολογική κατάσταση (π.χ. διπολική διαταραχή, κατάθλιψη, επιληψία). Για όσους από αυτούς τους ανθρώπους δεν δύναται να πιστοποιηθεί το 50% της αναπηρίας ώστε να εξαιρεθούν της διαγραφής, ο σκληρός αλγόριθμος του νόμου προβλέπει πλήρη συμμόρφωση με το κριτήριο συμπλήρωσης του 70% των διδακτικών μονάδων του προγράμματος σπουδών και μία τουλάχιστον επιτυχημένη συμμετοχή σε εξετάσεις τα δύο τελευταία έτη. Ορισμένοι/ες όμως από αυτούς, λόγω της ανεπάρκειας των πανεπιστημιακών υποδομών για ανθρώπους με αναπηρίες και λόγω της ιδιαιτερότητας της κατάστασής τους, αντικειμενικά χρειάζονται παραπάνω χρόνο από όσον ορίζει ο νόμος για να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις των σπουδών τους. Εξ ορισμού οι ανάγκες τους δεν λαμβάνονται υπόψη. Εντούτοις, κάθε χρόνο εισάγεται ένας αριθμός φοιτητών και φοιτητριών σε κάθε πανεπιστημιακό Τμήμα με κριτήριο το ποσοστό της αναπηρίας του.

Η παραπάνω ανάλυση αναδεικνύει την υποκρισία του συστήματος. Την υποκρισία του πολιτικού συστήματος που διατυμπανίζει την ιδέα μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας, που επενδύει ποσά από το ταμείο Ανάκαμψης για τη δημιουργία υποδομών για ΑμεΑ αλλά ταυτόχρονα φέρεται με σκληρότητα στους φοιτητές και φοιτήτριες ΑμεΑ που το ποσοστό αναπηρίας τους δεν φτάνει το 50%, αλλά είναι 40 ή 45%. Που μπαίνει ο πήχης του ποσοστού αναπηρίας και με ποια λογική; Με ποιο κριτήριο περιθωριοποιούνται άνθρωποι και στερούνται της δυνατότητας να επικεντρωθούν σε έναν στόχο με βάση τον χρόνο και τις δυνατότητές τους, όταν το μόνο κόστος που η πολιτεία πληρώνει είναι κάποια ονόματα σε ένα αρχείο excel;

Είναι κάτι αντίστοιχο με τον Καιάδα στην Αρχαία Σπάρτη όπου σύμφωνα με τον Πλούταρχο πετούσαν οι Σπαρτιάτες τα αδύναμα βρέφη... Στο δικό μας πολιτικό σύστημα τα άτομα δεν «πετιούνται» με τη γέννησή τους αλλά αργότερα, όταν ο αλγόριθμος της νομοθεσίας τούς εκδιώκει από το Πανεπιστήμιο. Είναι σαφές ότι για όσους και όσες εισάγονται στο Πανεπιστήμιο βάσει ειδικών κατηγοριών υγείας θα πρέπει οι αποφάσεις περί της διαγραφής τους να παίρνονται από τις Γενικές Συνελεύσεις των Τμημάτων, τηρώντας το αυτοδιοίκητο που ο νόμος ορίζει για τα Πανεπιστήμια και έχοντας γνώση των ιδιαίτερων συνθηκών.

* Καθηγήτρια και πρόεδρος του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ


Πηγή:https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/497896_epieikis-algorithmos-kai-diagrafes

Παρασκευή 16 Ιανουαρίου 2026

ΑΓΑΠΩ ΣΗΜΑΙΝΕΙ… του Αντ. Παπαδόπουλου

 ΑΓΑΠΩ ΣΗΜΑΙΝΕΙ…

Το μεγαλύτερο εφόδιο του δασκάλου είναι η αγάπη. Η αγάπη η ανεπιτήδευτη, η άδολη, η ανατρεπτική! Η αγάπη που δεν προκύπτει από εκμαγεία αριστείας, ή πλατειάζοντα «project», τα οποία συνήθως «διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλον»!
Η αγάπη δε θέλει πολλά να λειτουργήσει. Ένα καθαρό βλέμμα της φτάνει. Μέντορες, σπόνσορες, επόπτες ευπείθειας ή τιμωροί, περισσεύουν.
Αγαπώ, φίλε δάσκαλε, σημαίνει να μη θυμάσαι τι σου έκαναν εσένα…«τότε», αλλά να σκέφτεσαι τι μπορείς εσύ να κάνεις τώρα.
Αγαπώ, φίλε μαθητή, σημαίνει, ότι θέλω να σου διδάσκω, γιατί πρωτίστως έχω μάθει να διδάσκομαι από σένα.
Αγαπώ, σημαίνει, ότι ξέρουμε και μπορούμε να μαθαίνουμε μαζί, να παίζουμε μαζί, να γελάμε μαζί.
Αγαπώ δε σημαίνει, «να σου το λέω χίλιες φορές!» Αγαπώ σημαίνει να σου το δείχνω χίλιες φορές.
Αγαπώ, σημαίνει, η φιλία μας ν’ αρχίζει από το «δεν μπορώ» το δικό σου.
Αγαπώ, σημαίνει, ότι κι εγώ δε φοβάμαι να σου λέω: «δεν ξέρω», «δεν μπορώ» ή «φοβάμαι».
Αγαπώ, σημαίνει, ότι αυτό που βλέπεις, «είμαι Εγώ» και όχι…«Κάποιος»! Σημαίνει ότι θέλω να στέκομαι πλάι σου κι όχι μπροστά σου, σημαίνει ότι τα λάθη σου θέλω να τα συζητώ και όχι να τα υπογραμμίζω.
Αγαπώ, σημαίνει, ότι τον δείκτη του χεριού μου, τον κινώ οριζόντια για να σου δείχνω και όχι κάθετα για να σ’ απειλώ.
Αγαπώ, σημαίνει, είμαι ο δάσκαλος, ο γονιός, ο φίλος που θ’ ακούσει το παράπονό σου, θα σεβαστεί το μυστικό σου, θα συμφωνήσει με την ιδέα σου, θα χαρεί με τη ζαβολιά σου.
Αγαπώ, σημαίνει, ότι σέβομαι την ελευθερία μας και χτίζουμε μαζί τα όρια της, με δικαιοσύνη.
Αγαπώ, σημαίνει, ότι δεν κρύβω τον εαυτό μου από σένα. Θέλω να ξέρεις ότι θυμώνω, γκρινιάζω κι αδικώ, όπως κι εσύ.
Αγαπώ, φίλε μου, σημαίνει, να σε βλέπω να προσπαθείς να μ’ αλλάξεις, να με κάνεις να χαμογελάσω, να μετανιώσω, να σου ζητήσω συγγνώμη.
Αγαπώ, σημαίνει, όχι μόνο να γίνομαι μαθητής εγώ, αλλά να γίνεσαι κι εσύ δάσκαλός μου.
Αγαπώ, σημαίνει, ότι τα λάθη μας δεν τα πετάμε, αλλά χτίζουμε μ’ αυτά τα σκαλοπάτια, που θα μας ανεβάσουν ψηλότερα.
Αγαπώ, σημαίνει, ότι σ’ αφήνω να κάνεις τα δικά σου λάθη και δε σε υποχρεώνω να αντιγράφεις τα δικά μου.
Αγαπώ, σημαίνει, να σου διδάσκω ό, τι αξίζει κι όχι ό, τι λάμπει.
Αγαπώ, σημαίνει, να μαθαίνουμε μαζί να ξεχωρίζουμε τα σκύβαλα απ’ το στάρι.
Αγαπώ, σημαίνει να μαθαίνουμε μαζί να ξεχωρίζουμε τα κάρπιμα απ’ τα στέρφα.
Αγαπώ δε σημαίνει μόνο, «Εγώ», «Εσύ» ή «Εμείς»!
Αγαπώ, σημαίνει, ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ!