Δύο χρόνια πριν παρακολούθησα την παρουσίαση του βιβλίου του ομότιμου καθηγητή Νομικής Ν. Παρασκευόπουλου με τίτλο «Επιεικής αλγόριθμος», το οποίο πραγματεύεται τη μη δυνατότητα χρήσης της αλγοριθμικής κρίσης όσον αφορά την έκδοση δικαστικής απόφασης όχι γιατί δεν δύναται να το κάνει, αλλά γιατί στερείται της δυνατότητας να λάβει υπόψη του τις φυσικές-κοινωνικές περιστάσεις, δηλαδή εκείνα τα στοιχεία που σταθμίζει η ανθρώπινη ύπαρξη και της επιτρέπουν να αποφασίζει με «αριστοτελική επιείκεια». Η μη δυνατότητα θεώρησης των ιδιοσυγκρασιακών χαρακτηριστικών της κάθε περίπτωσης κάνουν τον αλγόριθμό ανελέητο και άδικο.
Ανακάλεσα τη συζήτηση περί του αλγόριθμου όταν ως πρόεδρος του Tμήματος Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έπρεπε να εξετάσω τις «αιτήσεις θεραπείας» των ενστάσεων φοιτητών/ιών που διαγράφηκαν πρόσφατα βάσει των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων. Ο σχετικός νόμος χρησιμοποιεί έναν «αλγόριθμο» που μόνο επιεικής δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Πώς άλλωστε θα μπορούσε να είναι όταν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης δεν μπορούν να ενσωματωθούν στην απόφαση;
Η διαγραφή φοιτητών/ιών είναι εξ ορισμού ένα μέτρο εξαιρετικά βαρύ γι’ αυτούς που το αντιμετωπίζουν, σε σχέση με την ελάφρυνση που επιφέρει η εφαρμογή του μέτρου. Πόση είναι η ελάφρυνση που προκύπτει για τις γραμματείες και το διοικητικό έργο των πανεπιστημιακών Τμημάτων ώστε να δικαιολογεί τη χωρίς επιείκεια εφαρμογή του μέτρου με οριζόντια κριτήρια; Πόση είναι η αλλαγή στην αναλογία διδασκόντων/φοιτητών ώστε να δικαιολογεί την ανατροπή στις ζωές των νέων ανθρώπων που πιεσμένοι σε ένα περιβάλλον οικονομικής δυσπραγίας και εργασιακής αβεβαιότητας ψάχνουν κάποια ορόσημα που μπορούν να νοηματοδοτήσουν τη ζωή τους;
Και τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο σκληρά και απεχθή αν σκεφτούμε ότι διαγράφονται ακόμα και νέοι άνθρωποι που βρίσκονται σε ιδιαίτερη ψυχολογική/νευρολογική κατάσταση (π.χ. διπολική διαταραχή, κατάθλιψη, επιληψία). Για όσους από αυτούς τους ανθρώπους δεν δύναται να πιστοποιηθεί το 50% της αναπηρίας ώστε να εξαιρεθούν της διαγραφής, ο σκληρός αλγόριθμος του νόμου προβλέπει πλήρη συμμόρφωση με το κριτήριο συμπλήρωσης του 70% των διδακτικών μονάδων του προγράμματος σπουδών και μία τουλάχιστον επιτυχημένη συμμετοχή σε εξετάσεις τα δύο τελευταία έτη. Ορισμένοι/ες όμως από αυτούς, λόγω της ανεπάρκειας των πανεπιστημιακών υποδομών για ανθρώπους με αναπηρίες και λόγω της ιδιαιτερότητας της κατάστασής τους, αντικειμενικά χρειάζονται παραπάνω χρόνο από όσον ορίζει ο νόμος για να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις των σπουδών τους. Εξ ορισμού οι ανάγκες τους δεν λαμβάνονται υπόψη. Εντούτοις, κάθε χρόνο εισάγεται ένας αριθμός φοιτητών και φοιτητριών σε κάθε πανεπιστημιακό Τμήμα με κριτήριο το ποσοστό της αναπηρίας του.
Η παραπάνω ανάλυση αναδεικνύει την υποκρισία του συστήματος. Την υποκρισία του πολιτικού συστήματος που διατυμπανίζει την ιδέα μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας, που επενδύει ποσά από το ταμείο Ανάκαμψης για τη δημιουργία υποδομών για ΑμεΑ αλλά ταυτόχρονα φέρεται με σκληρότητα στους φοιτητές και φοιτήτριες ΑμεΑ που το ποσοστό αναπηρίας τους δεν φτάνει το 50%, αλλά είναι 40 ή 45%. Που μπαίνει ο πήχης του ποσοστού αναπηρίας και με ποια λογική; Με ποιο κριτήριο περιθωριοποιούνται άνθρωποι και στερούνται της δυνατότητας να επικεντρωθούν σε έναν στόχο με βάση τον χρόνο και τις δυνατότητές τους, όταν το μόνο κόστος που η πολιτεία πληρώνει είναι κάποια ονόματα σε ένα αρχείο excel;
Είναι κάτι αντίστοιχο με τον Καιάδα στην Αρχαία Σπάρτη όπου σύμφωνα με τον Πλούταρχο πετούσαν οι Σπαρτιάτες τα αδύναμα βρέφη... Στο δικό μας πολιτικό σύστημα τα άτομα δεν «πετιούνται» με τη γέννησή τους αλλά αργότερα, όταν ο αλγόριθμος της νομοθεσίας τούς εκδιώκει από το Πανεπιστήμιο. Είναι σαφές ότι για όσους και όσες εισάγονται στο Πανεπιστήμιο βάσει ειδικών κατηγοριών υγείας θα πρέπει οι αποφάσεις περί της διαγραφής τους να παίρνονται από τις Γενικές Συνελεύσεις των Τμημάτων, τηρώντας το αυτοδιοίκητο που ο νόμος ορίζει για τα Πανεπιστήμια και έχοντας γνώση των ιδιαίτερων συνθηκών.
* Καθηγήτρια και πρόεδρος του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ
Πηγή:https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/497896_epieikis-algorithmos-kai-diagrafes
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου