Βάστα, δάσκαλε- Ο δάσκαλος που δίδαξε δημοκρατία. Η απεργία πείνας του Γιάννη Βαγενά το 1975

 

Βάστα, δάσκαλε

Ο δάσκαλος που δίδαξε δημοκρατία. Η απεργία πείνας του Γιάννη Βαγενά το 1975 

Ο δάσκαλος Γιάννης Βαγενάς

Μια πρόχειρη τέντα στημένη ανάμεσα σε δυο μουριές. Στη σκιά της, καθισμένος σ’ ένα ξύλινο σκαμνάκι ένας δάσκαλος. Το προαύλιο του 19^ου δημοτικού σχολείου Νίκαιας είναι γεμάτο από κόσμο. Αρχές καλοκαιριού, η σχολική χρονιά βαδίζει προς το τέλος της. Γύρω από το δάσκαλο οι μαθητές του, κάποιοι από τους συναδέλφους του, όλος ο συνοικισμός. Ο δάσκαλος του σχολείου, Γιάννης Βαγενάς, μόλις έχει ξεκινήσει μια απεργία πείνας που μέλλει να γραφτεί στην ιστορία των αγώνων του λαού μας για δημοκρατία.

Ο «Μπινόκλης»

Μερικά χρόνια πριν, στα χωριά της ορεινής Γορτυνίας, ο «Μπινόκλης» και η συμμορία που οργάνωσε από αντικοινωνικά και εγκληματικά στοιχεία, έχουν γίνει ο φόβος και τρόμος  κάθε αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, κάθε κομμουνιστή, κάθε απλού δημοκρατικού ανθρώπου. Όντας μέλος της οργάνωσης «Χ» του Γρίβα, και με πλούσια τρομοκρατική δράση στην περιοχή των Πετραλώνων στην Αθήνα, μετά την απελευθέρωση, βρίσκεται στη γενέτειρά του, συνεχίζοντας το «έργο» του: ανακριτής και βασανιστής των αγωνιστών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) καθώς και κάθε χωρικού που δεν υποστηρίζει τη δράση του.

Τα χρόνια περνούν και η χούντα προάγει τον Ευάγγελο Τσιατά («Μπινόκλης» ήταν το παρατσούκλι του…) σε επιθεωρητή εκπαίδευσης, χωρίς εξετάσεις, αριστίνδην για τις …υπηρεσίες που προσέφερε  στην πατρίδα. Όταν επισκέφτηκε το 19^ο δημοτικό σχολείο Νίκαιας, ήταν πρόεδρος της Ένωσης Επιθεωρητών. Η μέχρι τότε δημοκρατική δράση του δάσκαλου Βαγενά, αποτελούσε αγκάθι για τις υπηρεσίες του υπουργείου Παιδείας. Ο επιθεωρητής ανέλαβε να «ανακουφίσει» το καθεστώς των συνταγματαρχών από το ενοχλητικό αυτό «αγκάθι».

«Ήρθε ο επιθεωρητής να μας εξετάσει. Ο κύριός μας του μίλαγε, μα αυτός δεν έδινε σημασία. Μας έλεγε τα ίδια που ακούγαμε από τον Παττακό. Ο κύριος επέμενε και ο  επιθεωρητής του φώναξε οργισμένα: -Έβγα έξω! Ο κ. Διευθυντής του σχολείου, μας απείλησε με αποβολή όταν φωνάζαμε πως θέλουμε το δάσκαλό μας» λένε οι μικροί μαθητές με ένα στόμα.

"Ριζοσπάστης"

Ο Γιάννης Βαγενάς είναι συνδικαλιστής, στέλεχος της Διδασκαλικής Ανανεωτικής Συνδικαλιστικής Κίνησης (ΔΑΣΚ). Έκανε μεγάλο αγώνα για την κάθαρση στη Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας (ΔΟΕ). Ήταν ο μόνος δάσκαλος που έκανε αποχή από το μάθημά του, λίγους μήνες πριν, στην πρώτη επέτειο του Πολυτεχνείου, το 1974. Οι «αρμόδιοι διοικητικοί παράγοντες» τον τιμώρησαν δίνοντας εντολή να του κρατηθούν δυο μεροκάματα από το μισθό του. Αποτελεί μόνιμο στόχο των χουντικών που προσπαθούν να τον εξοντώσουν επαγγελματικά και ηθικά. Έτσι, στέλνουν τον επιθεωρητή Τσιατά, να τον ταπεινώσει. Λογάριαζαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο!

«Με διώκουν γιατί είμαι συνδικαλιστής!»

Αφηγείται ο δάσκαλος Βαγενάς:

«Αυτοί που έκαναν ρεβεράτζες και υμνολογούσαν τους χουντικούς δικτάτορες για να ανέβουν ψηλά, παραγκωνίζοντας συναδέλφους τους, με προκάλεσαν. Ο κ. Τσιατάς ήρθε προκατειλημμένος να με ταπεινώσει. Ενώ υπάρχει διαταγή από το υπουργείο Παιδείας να μη γίνεται επιθεώρηση παρά μόνο σε νέους δασκάλους, που έχουν ανάγκη έκθεσης και ενώ ισχυριζόταν ότι ήρθε για επίσκεψη, κάλεσε στον πίνακα ένα μαθητή και του έδωσε ένα πρόβλημα αριθμητικής. Σε διαμαρτυρία μου γιατί κάνει επιθεώρηση, αυτός άρχισε να με προσβάλει. Αναγκάστηκα να αποχωρήσω από την αίθουσα.

Επέστρεψα μετά λίγα λεπτά και βρήκα μέσα το διευθυντή του σχολείου. Στην παράκλησή μου προς τον κ. Τσιατά να πάμε στο γραφείο να συζητήσουμε, δεν μου έδωσε σημασία και αφού επέμενα, φώναξε οργισμένα μπροστά στους μαθητές μου να βγω έξω. Το ίδιο και ο διευθυντής. Ζήτησα τότε έγγραφο της αποπομπής μου. Οι μαθητές στο μεταξύ επενέβηκαν και άρχισαν να διαμαρτύρονται. Με ταπείνωσαν και προκειμένου να κάνω κάτι που δεν μου επιτρέπουν οι αρχές μου, αναγκάστηκα να φύγω. Οι μαθητές με ακολούθησαν, παρά τις απειλές του διευθυντή πως δεν θα τους έδινε απολυτήρια.

"Ριζοσπάστης"

Ο επιθεωρητής στο γραφείο με απειλούσε αλλά μετά από ένα τηλεφώνημα που είχε, μου ζήτησε συμβιβασμό. Η ΔΟΕ κατάγγειλε το επεισόδιο στο υπουργείο και ζήτησε ευθύνες. Οι ανακρίσεις που έγιναν ήταν προκατειλημμένες σε βάρος μου αφού τις έκανε ο Επιθεωρητής μέσης εκπαίδευσης κ. Μπενάτσος, που εκλέχτηκε επί χούντας. Από το γραφείο του καλούσε τους δασκάλους και τους ορμήνευε τι να καταθέσουν. Οι περισσότεροι δάσκαλοι του σχολείου μου δεν κλήθηκαν να καταθέσουν. Ούτε φυσικά εγώ και οι μαθητές μου. Έβγαλαν την απόφασή τους χωρίς καν να έχω απολογηθεί. Με διώκουν γιατί είμαι συνδικαλιστής!».

Απεργία πείνας

Την επόμενη μέρα, Τρίτη 10 Ιούνη 1975,  το υπουργείο Παιδείας κοινοποιεί  ένα έγγραφο στο δάσκαλο, το οποίο υπογράφει ο διορισμένος από τη χούντα Γενικός Επιθεωρητής Εκπαίδευσης Δουγαλής, πως τίθεται σε διαθεσιμότητα. Ο Βαγενάς διαμαρτύρεται και ζητά την ανάκληση της απόφασης. Ο Ριζοσπάστης μια μέρα μετά, γράφει:

«Απεργία πείνας κήρυξε χτες στο 19ο σχολείο Νίκαιας ο δάσκαλος Γιάννης Βαγενάς, συνδικαλιστής της ΔΑΣΚ, μόλις του ανακοινώθηκε η διαταγή του υπουργείου Παιδείας που τον θέτει σε διαθεσιμότητα. Φαίνεται πως το υπουργείο Παιδείας εγκαταλείπει πια τη θέση της ευμενούς ανοχής και της σιωπηρής συγκάλυψης που κράτησε ως τώρα απέναντι στους χουντικούς που κινούνται στο χώρο της παιδείας και προχωρεί σε απροκάλυπτη αντεπίθεση κατά των δημοκρατικών δασκάλων, που μετά την αποπομπή των χουντικών και την αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας στην ΔΟΕ, αξιώνουν την κάθαρση και τον εκδημοκρατισμό και στον εποπτικό χώρο που ελέγχεται ακόμα από τους χουντικούς. Στις ενέργειές του αυτές το υπουργείο χρησιμοποιεί σαν όργανό του την Ένωση των Επιθεωρητών.»

Μόλις έγινε γνωστό ότι ο Γ. Βαγενάς κατέβηκε σε απεργία πείνας, η ΔΟΕ επισκέφτηκε το υπουργείο Παιδείας για να καταθέσει το ζήτημα και αργά το βράδυ αντιπροσωπεία της επισκέφτηκε τον ίδιο το δάσκαλο. Την επόμενη μέρα σε ένδειξη συμπαράστασης και αλληλεγγύης προς το συνάδελφό τους, ξεκινούν  απεργία πείνας οι δάσκαλοι Αντώνης Φεστερίδης του 4^ου δημοτικού σχολείου Σαλαμίνας και Τηλέμαχος Αγγελόπουλος του 1^ου δημοτικού σχολείου Σαλαμίνας.

Οι μαθητές δίπλα στο δάσκαλό τους!

Το νέο της απεργίας πείνας εξαπλώνεται γρήγορα σε κάθε γειτονιά της ηρωικής Κοκκινιάς. Εκατοντάδες άνθρωποι τρέχουν στο πλευρό του Βαγενά. Οι μικροί μαθητές ζωγραφίζουν πλακάτ, γράφουν πανό, με βασικό σύνθημά τους: «θέλουμε το δάσκαλό μας». Τα κρεμάνε στα κάγκελα του σχολείου. Του προσφέρουν λουλούδια, κόκκινα τριαντάφυλλα και γαρύφαλλα. Ο δάσκαλος κουρασμένος, χαμογελά, συγκινείται,  παίρνει δύναμη να συνεχίσει. Οι γονείς που από την αρχή της απεργίας είναι κοντά στο δάσκαλο των παιδιών τους, του φωνάζουν: «βάστα δάσκαλε!»

«Είναι καλός άνθρωπος και καλός δάσκαλος. Κάποια σκευωρία οργανώθηκε σε βάρος του. Τόσα χρόνια τον έχουμε και τον εκτιμάμε.» λέει ένας.

Κι ένας άλλος συμπληρώνει: «έχω δυο παιδιά που φοιτούν στο σχολείο. Θέλουνε το δάσκαλό τους, κανέναν δε βάζουνε μπροστά του.»

Οι μαθητές μαζεύουν υπογραφές για την επιστροφή του δασκάλου τους στην τάξη. Συγκροτείται η πρώτη διαδήλωση προς το δημαρχείο της πόλης. Αρχίζουν να φτάνουν στο προαύλιο του σχολείου τηλεγραφήματα συμπαράστασης από όλη την Αττική, απ’ όλη την Ελλάδα. Ψηφίσματα από ενώσεις δασκάλων, σωματεία εργαζομένων, μαθητές άλλων σχολείων,  φοιτητικούς συλλόγους, αγρότες. Άνθρωποι του πνευματικού κόσμου, καλλιτέχνες, τύπος, δήμαρχοι, εκφράζουν την υποστήριξή τους. Η υπόθεση του μαχητή δάσκαλου που δε σκύβει το κεφάλι στα όργανα της χούντας, που έχουν την εύνοια της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης, παίρνει παλλαϊκό χαρακτήρα.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) καταθέτει μέσω των βουλευτών του Δημήτρη Γόντικα και Κώστα Κάππου, επερώτηση στη Βουλή:

«Το αίτημα του εκπαιδευτικού κόσμου για κάθαρση, έχει παραπεμφθεί στις καλένδες. Οι ατιμώρητοι επιθεωρητές αναθάρρησαν και άρχισαν τρομακτικό διωγμό κατά των εκπαιδευτικών που δεν μπορούν να ανεχτούν τους υμνητές και τα όργανα της χούντας. Ο χουντικός νόμος 651 χρησιμοποιείται για την εκλογή των επιθεωρητών και των γυμνασιαρχών από τους ίδιους που η στρατιωτική δικτατορία επέβαλε στις καίριες θέσεις του υπουργείου Παιδείας. Γιατί δεν έλαβε κανένα μέτρο σχετικά με την άδικη δίωξη του δάσκαλου Βαγενά, γιατί δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα των εκπαιδευτικών και του λαού για κάθαρση, γιατί ακόμα δεν καταργήθηκε ο χουντικός νόμος 651;»

Για να πάρουν την προκλητική «απάντηση» του υπουργού Παιδείας Ζέπου:

«Υπέρτατον χρέος του σχολείου, των διδασκάλων, των γονέων και της Πολιτείας, είναι να προστατεύσουν την παιδικήν ηλικίαν από οιεσδήποτε πράξεις αυτοδικίας και παρεκλίσεις εκ των έργων τα οποία προσιδιάζουν εις την μαθητιώσαν νεολαίαν».

"Ριζοσπάστης"

Προκλήσεις και τραμπουκισμοί

Οι μέρες κυλούν. Εξαντλημένος από την ολοκληρωτική άρνηση τροφής ο Βαγενάς δηλώνει: «δεν πρόκειται να κάνω τον παραμικρό συμβιβασμό.» Η συμπαράσταση του κόσμου δεν μπορεί να περιγραφεί με λόγια. Εκατοντάδες  άνθρωποι βρίσκονται μόνιμα συγκεντρωμένοι στο χώρο του σχολείου. Δίπλα στο δάσκαλο μέρα νύχτα, ενώ αυξάνονται οι προκλήσεις από φιλοκυβερνητικούς τραμπούκους. Η οργάνωση «Νέα Τάξη» προχωρά σε απειλητικά τηλεφωνήματα σε γονείς μαθητών. Άλλοι τραμπούκοι «προσεγγίζουν» απειλητικά το δάσκαλο και τους συγκεντρωμένους με προσπάθεια να σπάσουν την απεργία και τη συμπαράσταση του κόσμου.

Μάταια όμως τα σχέδια της κυβέρνησης. Εργάτες, οικοδόμοι, άντρες και γυναίκες κάθε ηλικίας, δημιουργούν μια πιο ισχυρή περιφρούρηση γύρω από τον απεργό πείνας. Τα εργατικά σωματεία αναλαμβάνουν πια ενεργό ρόλο. Οι αστυνομικές δυνάμεις έχουν αποκλείσει την περιοχή, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό κλοιό. Η ατμόσφαιρα είναι τεταμένη. Κυκλοφορεί μια φήμη πως θα απαγάγουν το δάσκαλο, θα τον οδηγήσουν στο νοσοκομείο και θα του χορηγήσουν με το ζόρι τροφή. Οι μανάδες των μαθητών, στην πρώτη γραμμή περιφρούρησης, απαντούν στους προκλητικούς χωροφύλακες: «αν τολμάτε χτυπήστε εμάς και τα παιδιά μας!». Οι μαθητές φωνάζουν: «δάσκαλε κρατήσου, πεθαίνουμε μαζί σου!»

Στο μεταξύ, ο υπουργός Παιδείας Ζέπος, κάτω από την πίεση των γεγονότων, αναθέτει στον υφυπουργό Καραπιπέρη, τη διενέργεια διοικητικής ανάκρισης. Ο υφυπουργός, κρατά προκλητικά, στάση υπέρ του επιθεωρητή Τσιατά. Όταν μια επιτροπή μητέρων μαθητών του σχολείου τον επισκέπτεται για να διαμαρτυρηθεί για την υπόθεση, αυτός κάποια στιγμή της συνάντησης τους λέει: «Να πάτε να πλύνετε πιάτα»!

Υπόθεση όλου του λαού

Πανελλαδική υπόθεση πια, η απεργία πείνας του δάσκαλου Βαγενά, απασχολεί έντονα την κεντρική πολιτική σκηνή της χώρας. Μετά από την αμέριστη συμπαράσταση που εξέφρασε το ΚΚΕ από την πρώτη μέρα, και τις συνεχείς επισκέψεις στο προαύλιο του σχολείου, βουλευτών και στελεχών του κόμματος, επισκέπτεται το δάσκαλο ο Γενικός Γραμματέας του κόμματος Χαρίλαος Φλωράκης. Συνομιλεί μαζί του, του σφίγγει το χέρι και δηλώνει: «στον ηρωικό και γεμάτο αυτοθυσία αγώνα των δασκάλων εκφράζεται η αμετάκλητη απόφαση του λαού μας να επιβάλει την αποχουντοποίηση και τον εκδημοκρατισμό σε όλους τους τομείς της εθνικής ζωής και ειδικότερα στο ζωτικό τομέα της παιδείας. Το ΚΚΕ διαθέτει όλες τις δυνάμεις του για την επιτυχία αυτού του σκοπού».

Ο ποιητής της Ρωμιοσύνης, Γιάννης Ρίτσος, στέλνει μήνυμα στο Βαγενά και τους άλλους απεργούς: «Σας σφίγγω το χέρι. Έλληνες προχωρείτε!»

Στο υπουργείο Παιδείας, ο υπουργός Ζέππος παραμερίζει τον υφυπουργό Καραπιπέρη, που μεροληπτούσε υπέρ του Επιθεωρητή Τσιατά,  και αναθέτει  την έρευνα της υπόθεσης στο σύμβουλό του Παγιατάκη. Αυτός εγκαθίσταται αμέσως στο 19^ο δημοτικό σχολείο και αρχίζει να παίρνει καταθέσεις από τους μαθητές. Στη συνέχεια καταθέτει ο δάσκαλος και οι άλλοι συνάδελφοί του. Ο υπουργός, πιεσμένος από την κοινή γνώμη, δίνει εντολή στον Παγιατάκη να εκδώσει όσο το δυνατό πιο γρήγορα το πόρισμά του.

Οι επισκέψεις στο δάσκαλο συνεχίζονται. Πολιτικοί, αρχηγοί άλλων κομμάτων, οργανώσεις νεολαίας, βουλευτές, δήμαρχοι, κληρικοί. Οι πορείες στις γειτονιές της Νίκαιας είναι πια καθημερινό φαινόμενο. Πρωτοστατούν σ’ αυτές οι μαθητές του δημοτικού σχολείου, οι μαθητές του Βαγενά. Τα συνθήματα που αντηχούν σ’ όλους τους δρόμους είναι:

«Ψωμί παιδεία ελευθερία!»

«Έξω η χούντα από το σχολείο!»

«Σωστή  παιδεία, όχι δουλεία!»

Ο διευθυντής του σχολείου κατά τη διάρκεια μιας πορείας των μαθητών του σχολείου του, όρμησε για να καταστρέψει τα πλακάτ, καταστρέφοντας μόλις ένα, αφού πρόλαβαν και τον απομάκρυναν οι διαδηλωτές. Ο ίδιος διευθυντής «βομβάρδισε» μια πορεία που περνούσε κάτω από το σπίτι του με μπουκάλια γάλα. (!!!) Η ΔΟΕ κηρύσσει 48ωρη απεργία στα σχολεία του νομού Αττικής, στην οποία η συμμετοχή των δασκάλων την πρώτη μέρα αγγίζει το 90 %. Σκέφτεται να συνεχίσει με πανελλήνια απεργία,  όμως δεν θα χρειαστεί.

"Ριζοσπάστης"

Η νίκη του Βαγενά, νίκη της δημοκρατίας, ο αγώνας συνεχίζεται!

Η απεργία πείνας βρίσκεται στην ένατη μέρα. Η απεργία των δασκάλων στη δεύτερη μέρα της. Το υπουργείο Παιδείας ανακοινώνει πως τελείωσε το έργο της διοικητικής ανάκρισης και ο επικεφαλής της επιτροπής ελέγχου  Παγιατάκης, πρότεινε, για να διευκολυνθεί η ανάκριση, την επαναφορά «στην προηγούμενη υπηρεσιακήν κατάστασιν του επιθεωρητή κ. Τσιατά και του δασκάλου κ. Βαγενά.» Στη συνέχεια της ανακοίνωσης αναφέρεται πως το πόρισμα της ανάκρισης θα ανακοινωθεί τις επόμενες  μέρες οπότε και θα ληφθούν οι τελικές αποφάσεις.

Αντιπροσωπεία της ΔΟΕ σπεύδει στο δάσκαλο Βαγενά, που η υγεία του έχει αρχίσει να κλονίζεται από την πολυήμερη απεργία πείνας και του ανακοινώνει την απόφαση του υπουργείου. Αυτός, αφού συνομιλήσει με τους συναπεργούς του και το λαό της Κοκκινιάς που κρέμεται κυριολεκτικά από τα χείλη του, αποφασίζει τη λήξη της απεργίας. Οι συγκεντρωμένοι τον σηκώνουν στα χέρια και τον πηγαίνουν μέσα στην αίθουσα της τάξης του. Καταβεβλημένος και φανερά συγκινημένος, απευθύνεται στους συγκεντρωμένους, και μέσω των εκπροσώπων των εφημερίδων, σε όλη την Ελλάδα:

 «Είμαι πολύ συγκινημένος και σας παρακαλώ να με συγχωρήσετε αν κάνω κάποιο λάθος. Ευχαριστώ τον δημοκρατικό λαό της Κοκκινιάς για την προσφορά του κατά την διάρκεια της δοκιμασίας μου. Τούτη τη στιγμή που ξαναπατώ τον ιερό χώρο του Σχολείου μου από τον οποίο τόσο άδικα με απομάκρυναν με τις κακές εισηγήσεις των υπηρεσιακών παραγόντων, η σκέψη μου στρέφεται μ’ ευγνωμοσύνη και αγάπη στις χιλιάδες των συναδέλφων που συμπαραστάθηκαν με οποιοδήποτε τρόπο στο δίκαιο αγώνα μου και στους συναδέλφους του λεκανοπεδίου Αττικής που με εντολή της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδος κατήλθαν σε 48ωρη απεργία συμπαράστασης και συνετέλεσαν αποφασιστικά στην δικαίωσή μου. Ο αγώνας μου απέβλεπε στην κατοχύρωση του κύρους και της αξιοπρέπειας του δασκάλου και γενικότερα στην κάθαρση στο χώρο της Παιδείας».

Ο Ριζοσπάστης θα γράψει την επόμενη μέρα:

«ΔΙΚΑΙΩΣΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ!

Ο Βαγενάς δικαιώθηκε! Το γεγονός αποτελεί νίκη των απεργών αγωνιστών δασκάλων του 19^ου σχολείου, των συναδέλφων τους και της ΔΟΕ, της ηρωικής Κοκκινιάς, όλου του δημοκρατικού λαού. Σχετική ανακοίνωση εξέδωσε χθες το μεσημέρι το Υπουργείο Παιδείας, ενώ η απεργία πείνας βρισκόταν στην ένατη ημέρα, η απεργία των δασκάλων της Αττικής στο δεύτερο 24ωρο της – με ποσοστό επιτυχίας 90%- και η συμπαράσταση έπαιρνε πια παλλαϊκές διαστάσεις – με τα εργατικά σωματεία στην πρώτη γραμμή. Ευθύς ως η είδηση έγινε γνωστή στην Κοκκινιά και στο 19^ο Δημοτικό Σχολείο, ξέσπασε ένα αληθινό λαϊκό πανηγύρι και οι παράγοντες της πόλης με επικεφαλής τον Δήμαρχο και το Μητροπολίτη έσπευσαν να εγκαταστήσουν τον Βαγενά μέσα στο Δημοτικό Σχολείο. Ιδιαίτερα συγκινημένοι ήταν οι μικροί μαθητές του Βαγενά, που με δάκρυα στα μάτια και μ’ όλη τη δύναμη της φωνής τους επαναλάμβαναν ρυθμικά συνθήματα εμπνευσμένα από τη στιγμή, όπως:

-Κερδίσαμε τον δάσκαλο μας!

Φυσικά, τόνιζαν εκπαιδευτικοί συνδικαλιστικοί κύκλοι, η λύση που δόθηκε στο θέμα του Βαγενά, δεν αποτελεί παρά μια πρώτη νίκη στον μεγάλο αγώνα που συνεχίζεται για την κάθαρση στον μηχανισμό του υπουργείου Παιδείας και στο εποπτικό προσωπικό.

Χαρακτηριστικά ο Βαγενάς σε δήλωση του τόνισε μεταξύ των άλλων:

«Εγώ βέβαια γύρισα στη θέση μου μα και η χούντα μένει σε θέσεις κλειδιά. Πρέπει ν’ αρχίσει έντονος και καθολικός αγώνας για το ξήλωμά της».

[Η εργασία αυτή γράφτηκε αντλώντας στοιχεία από οικογενειακές αφηγήσεις καθώς και αφηγήσεις συγχωριανών που συμμετείχαν συμπαραστάτες στον αγώνα του Γιάννη Βαγενά. Επίσης στοιχεία, και τις αφηγήσεις, βρήκα στο αρχείο του Ριζοσπάστη, στις εκδόσεις των ημερών εκείνων. Ένας ελάχιστος φόρος τιμής του «Οικοδόμου» στον συγχωριανό, αγωνιστή δάσκαλο, που έφυγε από τη ζωή το 2011.

 

 

Πηγή: e-oikodomos.blogspot.gr

Πηγή:http://teleytaiothranio.blogspot.com/2012/11/blog-post_17.html#more

Βάστα Δάσκαλε…

 Το ιστολόγιο από σήμερα αλλάζει τον τίτλο του σε " Βάστα Δάσκαλε…"    

Ο «Αόρατος δάσκαλος» των …πειραματισμών

Ο μεγάλος συγγραφέας του φανταστικού, H.G. Wells,  διασκέδασε  παρακολουθώντας την κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματός του «Ο αόρατος άνθρωπος», αλλά δεν θα περίμενε ποτέ  ότι το κάποιο υπουργείο «χάριν παιδιάς» ,  κάποια χώρας  μετά από χρόνια θα τον ξεπερνούσε σε φαντασία  και θα δημιουργούσε τον «Αόρατο Δάσκαλο»…!!! 

Ο «Αόρατος δάσκαλος» που δεν έχει……άποψη,……γνώμη,….ιστορία στις τάξεις,…..προϋπηρεσία,…..οργανική θέση… Πώς θα τα έχει όλα αυτά αφού είναι αόρατος…; Δεν είναι ορατός για κανέναν! Ο «Αόρατος δάσκαλος» δεν μπορεί να θέλει ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά. Ο «Αόρατος δάσκαλος» δεν έχει δικαίωμα να μην θέλει την κατηγοριοποίηση των σχολείων. Είναι ο «Αόρατος δάσκαλος» των …πειραματισμών.   

Μάλιστα πολλοί σκηνοθέτες ταινιών επιστημονικής φαντασίας πιστεύουν, ότι ο «Αόρατος Δάσκαλος» μπορεί να αποτελέσει έναν εξαιρετικό χαρακτήρα, που θα ξεπεράσει σε εισιτήρια ακόμα και τον Φρανκεστάιν…Η κινηματογραφική εικόνα  του ήρωα, θα  είναι ένα ζευγάρι γυαλιά και  ένας χαρτοφύλακας που κινούνται  από μόνα τους στο κενό.

Για την πραγματοποίηση της ταινίας έχουν εξασφαλιστεί άπειρες χορηγίες και οι παραγωγοί τρίβουν τα χέρια τους από ικανοποίηση. Προτείνουν δε, για μεγαλύτερη επιτυχία ο τίτλος της ταινίας να είναι  «Ο σκόιλ ελικίκου Αόρατος δάσκαλος».

 

Υ.Γ

Τα παραπάνω αποτελούν προϊόν μυθοπλασίας.  

Κώστας Χατζηφωτιάδης        

Ο Μεγάλος Πόλεμος: Μακεδονικό Μέτωπο (1915-1918)

 

Αυτισμός και εφηβεία

 Πριν κρίνουμε έναν άνθρωπο για όλα όσα δυσκολεύεται να κάνει, ας αναρωτηθούμε για όλα όσα εμείς έχουμε πράξει...

Μιλώντας για το θέμα στο οποίο θα ήθελα να αναφερθώ με αφορμή τον μήνα-αφιερωμένο στον αυτισμό, “Αυτισμός και εφηβεία” δηλαδή, κάποιοι με κοίταξαν περίεργα και ήταν σα να με ρωτούσαν: “αισθάνονται και οι αυτιστικοί την εφηβεία;”.

Θα ζητήσω από τους ίδιους τους αυτιστικούς είπα, σαν συνέχεια της σιωπηρής ερώτησής τους, να μιλήσουν, να μας πουν πώς είναι να είσαι αυτιστικός σε ένα κόσμο φτιαγμένο αποκλειστικά για νευροτυπικούς, ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν, τί όνειρα κάνουν για το μέλλον. Ονειρεύονται; Μπορούν; Μα μιλάμε για τα παιδιά που τρέχουν πέρα δώθε  ηχολαλώντας και πεταρίζοντας τα χέρια τους. Εκείνα που δε δέχονται να τα ακουμπήσεις, που αποσύρονται σε μια γωνιά, που φωνάζουν, θυμώνουν “αναίτια” όπως ισχυρίζονται ακόμη και ορισμένοι από τους ίδιους τους  γονείς τους.

Οι έφηβοι αυτιστικοί που σήμερα θα μας μιλήσουν ,είναι εκείνα τα παιδιά που μέχρι χθες συναντούσατε στο σχολείο των “κανονικών” παιδιών, εκείνων της Άριας Φυλής -ξέρετε εσείς...- που έπαιζαν πάντα μόνα, που κατηγορούνταν ότι δυσκόλευαν την εκπαιδευτική διαδικασία και έριχναν το επίπεδο της τάξης, που ορισμένοι γονείς συγκέντρωναν υπογραφές για να τα διώξουν απ' τα σχολεία που φοιτούσαν, που σχεδόν ποτέ δεν προσκλήθηκαν στα παιδικά πάρτι, και όταν έφταναν στην παιδική χαρά κάποιοι απομάκρυναν βιαστικά τα υγιή παιδιά τους για να μη τα μολύνουν. Είναι εκείνα τα παιδιά που κάποιοι μιλούσαν τόσο  απαξιωτικά μπροστά τους, στολίζοντάς τους με κάθε “κοσμιτικό” επίθετο, σα να μην ήταν εκεί, και όταν τολμούσες να ζητήσεις οι συζητήσεις αυτές να μη γίνονται παρουσία τους, σου απαντούσαν: “Αυτιστικό δεν είπαμε ότι είναι; Τι καταλαβαίνει αυτό;”

Είναι εκείνα τα παιδιά που είχαν γίνει πλείστες φορές αντικείμενο χλευασμού και κοροϊδίας για τον τρόπο που περπατούν, για τον τρόπο που μιλούν, γιατί έκλειναν με τα χέρια τους τα αφτιά τους στους δυνατούς θορύβους και τις φωνές. Και είναι εκείνα τα παιδιά που κανένας δεν μπορούσε να τα βοηθήσει να ενταχθούν ομαλά σε οποιοδήποτε πλαίσιο, σχολείο, φροντιστήριο, δραστηριότητες, γιατί δεν είχε, λέει, κατάλληλα εκπαιδευτεί. Και αφού γίνονταν αποδέκτες όλων αυτών... θύμωναν και φώναζαν...αναίτια!

Εκείνα τα παιδιά του χθες, είναι οι έφηβοι του σήμερα και οι ενήλικες που αύριο θα μοιραστούν τον κόσμο μαζί σας! Πέντε έφηβοι, ο Γρηγόρης, ο Άγγελος, ο Δημήτρης, ο Νικόλας και ο Δημήτρης θέλησαν να συνεργαστούν μαζί μου προκειμένου να μας χαρίσουν λίγη από τη γνώση τους, να μοιραστούν μαζί μας κάποιες από τις σκέψεις τους, μέρος απ' τα όνειρά τους. Και θα έλεγε κανείς πως άνθρωποι που δυσκολεύτηκαν τόσο πολύ σαν παιδιά, που βιώσαν τον αποκλεισμό, την περιθωριοποίηση, που ακόμη και η λεκτική επικοινωνία για ορισμένους από αυτούς ήταν ανύπαρκτη ή περιορισμένη, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να επικοινωνήσουν τις δυσκολίες τους, θα ήταν γεμάτοι αρνητικά συναισθήματα και θυμό απύθμενο. Ωστόσο στα κείμενα τους που θα ακολουθήσουν ίχνος θυμού ή εκδικητικότητας δε θα εντοπίσετε. Παράπονο ίσως. Πόνο...μπορεί. Κακία, μίσος πουθενα! Και αυτό γιατί οι αυτιστικοί αδυνατούν να κρατήσουν κακία και δε γνωρίζουν τί σημαίνει μίσος! Και αν αυτό δεν ονομάζεται μεγαλείο ψυχής, τότε τι είναι;

Γρηγόρης, 15 ετών : “Όλοι διαφορετικοί. Όλοι δυσκολευόμαστε να κάνουμε φίλους. Νομίζουν πως είμαστε αόρατοι, πως δεν ακούμε και δεν καταλαβαίνουμε. Κάνουμε κάτι και μας λένε κακούς, παράξενους, βίαιους. Όμως θέλουμε μόνο αγάπη, αποδοχή και μια βοήθεια για να προχωράμε και να ανεβαίνουμε. Όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω δημοσιογράφος και να γράφω στον υπολογιστή άρθρα. Θέλω και να παντρευτώ μια καλή κοπέλα και να κάνω 5 παιδιά. Να μένουμε όλοι μαζί στην Πέραμο και να βοηθάμε ο ένας τον άλλο. Θα είναι τέλεια!

*Πέραμος: περιοχή έξω από την Καβάλα που έχουμε εξοχικό.“

Άγγελος, 14 ετών: “Αυτισμός είναι κάτι πολύ σημαντικό για όσους το έχουν. Σημαίνει πως έχουν μια ευκαιρία να αποδείξουν πως με αυτισμό μπορείς να κάνεις περισσότερα πράγματα. Το να ζω σε έναν κόσμο με κανονικούς με κάνει να νιώθω άβολα. Με αυτούς που  οι άλλοι ,λένε ότι έχουν πρόβλημα, όχι. Καμιά δυσκολία δεν αντιμετωπίζω στην καθημερινότητά μου. Στις φιλίες όμως που και που ναι. Πιο δύσκολο πίστεψέ με είναι να αντιμετωπίσω την Διαμαντούλα, τη σκυλίτσα μας, που δεν κάθεται ούτε με ηρεμιστικό. Η Τουρλού η γάτα μας  είναι η πριγκίπισσά μας! Ο Τορόντο ο γάτος μου.... αλήθεια που είναι ο Τορόντο;... Ένα πράγμα θέλω να αλλάξει, όχι μόνο για τον αυτισμό μα για όλο τον πλανήτη. Όσοι αποφασίζουν για τη λειτουργία των σχολείων να πάψουν να είναι υπεύθυνοι, να μπουν σε έναν πύραυλο και να τους στείλουμε στο διάστημα για πάντα! Όσοι έχουν αυτισμό δεν αντέχουν άλλο. Έχουμε κουραστεί και δεν ξέρω ποιος είναι ο ρόλος μας έτσι μέσα στο σχολείο. Πάντως στο μέλλον θα κάνω μια κανονική ζωή.”

Δημήτρης 14 ετών: “Για εμένα προσωπικά, ο αυτισμός είναι απλά ένας διαφορετικός τρόπος σκέψης και αντίληψης. Παλαιότερα, ο αυτισμός  ήταν πολλά παραπάνω, αλλά πλέον είναι μόνο αυτό. Πιο παλιά είχα πολλά προβλήματα που έκαναν τον αυτισμό μου ένα ‘’βουνό’’ το οποίο ήταν πολύ δύσκολο να ανέβω, αλλά πλέον, έχοντας ανέβει μεγάλο μέρος του βουνού, η ανάβαση είναι πιο εύκολη και έτσι,  είναι απλά ένας διαφορετικός τρόπος σκέψης, αντίληψης και επεξεργασίας των πραγμάτων. Υπάρχουν σε μένα, μερικές δυσκολίες όπως αισθητηριακές και δυσκολίες κατανόησης, αλλά επειδή όλοι είμαστε διαφορετικοί, προσπαθώ να ενσωματωθώ βάσει των κανόνων. Η συνύπαρξη νευροτυπικών και νευροδιαφορετικών ήταν πάντα δύσκολη ,αλλά πλέον έχω αρχίσει να προσπαθώ να είμαι πιο κοντά σε άλλους ανθρώπους, κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας και να συμβιβάζομαι, να ζω σε έναν κόσμο φτιαγμένο για ανθρώπους νευροτυπικούς. Μικρότερος είχα περισσότερες δυσκολίες που αρκετές από αυτές, με ειδική προσέγγιση, βοήθεια και αποδοχή από τους γονείς μου, έχω ξεπεράσει. Υπάρχουν ακόμη όμως κάποιες δυσκολίες αισθητηριακές και κοινωνικές. Γενικά, να αυτονομηθώ πλήρως είναι ακόμη πολύ δύσκολο αφού δεν μπορώ να μαγειρέψω, να βάλω ηλεκτρική σκούπα, να πλύνω τα πιάτα κ.ά. Επίσης, μου είναι πολύ δύσκολο να κάνω φίλους, ιδίως από πέρυσι και μετά, αφού έπεσα θύμα bullying, κάτι που μαζί με την πανδημία, με έκανε πιο κλειστό απ’ ότι είμαι. Θ α ήθελα να μην υπάρχει βία, να υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή και κατανόηση , να μην υπάρχει κοροϊδία και bullying. Να υπάρχει σεβασμός και κατανόηση προς τους άλλους. Και οι αυτιστικοί και όλοι οι άλλοι διαφορετικοί από τους υπόλοιπους ανθρώπους, να είναι ίσοι. Φαντάζομαι ότι στο μέλλον θα είμαι πλήρως ανεξάρτητος, θα έχω οικογένεια, δουλειά,  δικό μου σπίτι και θα είμαι αυτόνομος. “

Νικόλας 14 ετών: “Για μένα η λέξη αυτισμός σημαίνει μια ιδιότητα που δεν θεωρείται αναπηρία. Απλώς προκαλεί μια διαφορετικότητα, η οποία έχει τα αρνητικά και τα θετικά της. Καλά, πρέπει να παραδεχθούμε ότι τα περισσότερα είναι αρνητικά. Αλλά δεν είναι και τόσα πολλά, ούτε και τόσο σοβαρά, όσο κάποιοι (άσχετοι) νομίζουν.  Ένα από τα αρνητικά  είναι (όχι σε όλους τους αυτιστικούς, αλλά στους περισσότερους) η αντικοινωνικότητα. Ένα από τα θετικά ( πάλι σε συγκεκριμένους) είναι η αποφασιστικότητα. Όχι ότι αυτά δεν ισχύουν και σε μη-αυτιστικούς. Απλώς σε κάποιους αυτιστικούς είναι πολύ έντονα. Να ξεκαθαρίσω ότι όλα αυτά τα λέω με επιφυλακτικότητα, καθώς δεν κάνω παρέα με άλλους αυτιστικούς και δεν ξέρω πόσο διαφορετικός και πόσο ίδιος είναι ο ένας με τον άλλο. Επίσης γενικά οι αυτιστικοί ( για αυτό είμαι σίγουρος), έχουν πολλές δυσκολίες. Μια δικιά μου είναι ότι έχω συνέχεια γύρω μου έναν κόσμο φτιαγμένο για νευροτυπικούς. Όπως για παράδειγμα σε ένα πάρτι. Δηλαδή τα πάρτι έχουν φτιαχτεί για ανθρώπους που δε νοιάζονται για το αν υπάρχει πολυκοσμία γύρω τους και που αντέχουν τη δυνατή μουσική. Εγώ δεν είμαι τέτοιος άνθρωπος. Αυτός είναι και ο λόγος που έχω χρόνια να πάω σε πάρτι. Βέβαια είναι αλήθεια ότι δε γίνεται πάρτι χωρίς πολυκοσμία και δυνατή μουσική, οπότε...ξεχάστε το! Κάποιες άλλες δυσκολίες μου είναι ότι στα διαλείμματα του σχολείου που θέλω να αποφεύγω τους άλλους για να είμαι μόνος μου, νιώθω πάντα άβολα. Ορισμένες φορές είμαι οξύθυμος. Δυσκολεύομαι να δεχθώ την παράλληλη στήριξη. Κάποιοι μου λένε πως δεν πρέπει να δίνω μεγάλη σημασία στα αρνητικά μου, αλλά να βασίζομαι στα θετικά μου. Έχουν δίκιο, όμως δεν μπορώ να μη δίνω σημασία, όσο και αν το θέλω. Υπάρχουν πολλές δυσκολίες στην καθημερινότητά μου που δεν ανέφερα, και είναι τόσες που βαρέθηκα να τις μετράω. Αλλά παρά τις δυσκολίες μου δε θα ήθελα να αλλάξει τίποτα στην καθημερινότητά μου, γιατί φοβάμαι ότι έτσι τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα, αλλά και γιατί υπάρχουν και πράγματα στη ζωή μου που μου αρέσουν πολύ. Τα όνειρά μου δε θα ήθελα να τα μοιραστώ μαζί σας γιατί δε σας ξέρω. Ελπίζω όμως ότι θα έχω ένα καλό μέλλον, απ' το οποίο θα είμαι ικανοποιημένος.”

Δημήτρης 14 ετών: “Αυτισμός για μένα σημαίνει διαφορετικός τρόπος σκέψης, έκφρασης και συμπεριφοράς. Ο Αυτισμός είναι μια πρόκληση για την καθημερινότητα μου. Καθώς λόγω των δυσκολιών μου που παρουσιάζω,(λόγω αυτής της διαφορετικότητας ) συχνά δεν μπορώ να ανταπεξέλθω σε διάφορες καταστάσεις της ζωής μου. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζω στην καθημερινότητά μου χωρίζονται σε διάφορους τομείς. Ένας από αυτούς είναι το κομμάτι της κοινωνικοποίησης μου. Δηλαδή δεν ξέρω οι άλλοι πως θα με αντιμετωπίσουν λόγω της διαφορετικότητας μου αυτής και συχνά φοβάμαι να τους πλησιάσω. Θα ήθελα το κράτος να δείξει περισσότερη κατανόηση σε μένα και σε όλα τα παιδιά με Αυτισμό στην Ελλάδα ώστε να μπορέσουν να δείξουν ότι παρ' όλες τις δυσκολίες τους είναι ισάξια με όλους τους άλλους ανθρώπους! Επίσης δεν θα ήθελα ο Αυτισμός να αντιμετωπίζεται ως αναπηρία ,αφού η αναπηρία είναι κάτι που δεν μπορεί να αλλάξει σ έναν άνθρωπο, ενώ ο Αυτισμός είναι κάτι που με θεραπείες και πολύ προσπάθεια μπορεί να πάρει μία πιο ήπια μορφή που επιτρέπει στα άτομα αυτά να αποδίδουν καλύτερα στις δυσκολίες της καθημερινότητας τους. Πιστεύω για το μέλλον μου ότι θα είναι πολύ λαμπρό αν συνεχίσω να ενδιαφέρομαι για την νοημοσύνη που διαθέτω και μπορέσω να την αξιοποιήσω σωστά. Ακόμα δεν έχω αποφασίσει τι επάγγελμα θέλω να ακολουθήσω , ωστόσο αυτό που θα επιλέξω θα είναι σίγουρα αυτό που θα αγαπώ και που ποτέ δεν θα βαριέμαι να κάνω. Τέλος, θα ήθελα να βοηθήσω και άλλους ανθρώπους καθώς κι εγώ έχω περάσει δύσκολες στιγμές στις οποίες έλαβα αυτή την βοήθεια και με την σειρά μου θέλω να την μοιράσω και σε άλλους ανθρώπους που την χρειάζονται. “

Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα μέσα από την καρδιά μου να ευχαριστήσω τα παιδιά, αλλά και τις οικογένειές τους που μου εμπιστεύτηκαν τις δυσκολίες, τα όνειρα και τις ελπίδες τους!

Στα πρόσωπά τους βλέπω όλους τους αυτιστικούς εφήβους με υψηλή, μέτρια, χαμηλή λειτουργικότητα, με λεκτική ή μη επικοινωνία και είναι οι δικές τους φωνές, φωνές και για εκείνους που δεν έχουν!

Αν υπάρχει ένα κλειδί για να ξεκλειδώσει τις καρδιές τους, ανοίγοντάς τους έστω μια χαραμάδα στο φως, ας το αναζητήσουμε μέσα στην άνευ όρων αγάπη!

Και πριν κρίνουμε έναν άνθρωπο για όλα όσα δυσκολεύεται να κάνει, ας αναρωτηθούμε για όλα όσα εμείς έχουμε πράξει...

Πηγή:https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/347163_aytismos-kai-efibeia#disqus_thread

Κοινωνικός αυτοματισμός: Η περίπτωση των εργαζόμενων στην εκπαίδευση

 Το «ανεξήγητο» μίσος ως προς μια μορφή εργασίας μόνιμης και σταθερής είναι μια χαρακτηριστική έκφραση του κοινωνικού αυτοματισμού και εξυπηρετεί όσο οτιδήποτε άλλο τις διαμορφωμένες ελαστικές εργασιακές σχέσεις - Γράφει ο Μιχαήλ Βολκίδης

του Μιχαήλ Βολκίδη*

Το 1960, ο ψυχολόγος Χάρι Χάρλοου απέδειξε ότι οι μαϊμούδες μπορούσαν να μάθουν να τιμωρούν η μία την άλλη, ακόμη και για «αδικήματα» που οι ίδιες δεν αντιλαμβάνονταν ως τέτοια. Οι άνθρωποι φαίνεται πως δεν κάνουν τίποτα διαφορετικό από τις μαϊμούδες, αφού με ευκολία αναπτύσσουν ένστικτα και αυτοματισμούς, που τους οδηγούν σε στερεοτυπικές αντιλήψεις που μετουσιώνονται σε στάσεις και συμπεριφορές.

Ο κοινωνικός αυτοματισμός απευθύνεται μεταξύ άλλων στο ταπεινότερο των ενστίκτων: στην χαιρεκακία, στοχεύοντας στον αποπροσανατολισμό από ένα ζήτημα και στην δημιουργία αποδιοπομπαίων τράγων. Είναι πάντα συνοδοιπόρος του ρατσισμού και εκφράζεται ως σύμπλεγμα αόριστων γενικεύσεων που προσβάλλουν κοινωνικές ομάδες, όπως ΑμεΑ, άτομα διαφορετικού χρώματος δέρματος, καταγωγής, φύλου κλπ. Τα στερεότυπα γίνονται βεβαιότητες και στη συνέχεια κοινωνική πραγματικότητα.

Οι εργαζόμενοι και συχνά, όσοι εξ’ αυτών, εργάζονται στον πολύπαθο χώρο της εκπαίδευσης γίνονται θύματα στοχοποίησης. Στην προκειμένη περίπτωση με αφορμή ένα τυπικό δελτίο τύπου της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδος, στην ηλεκτρονική έκδοση της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Athens Voice αναρτήθηκε «άρθρο γνώμης» το οποίο προκαλεί στερεοτυπικές αντιδράσεις και ρατσιστικά σχόλια, κρίνοντας τουλάχιστον από… αυτά ακριβώς τα σχόλια στην ανάρτηση του ίδιου άρθρου στον προσωπικό λογαριασμό του αρθρογράφου σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης.

Έτσι, λοιπόν παρατηρείται η ανακύκλωση διαδεδομένων στερεοτυπικών αντιλήψεων, όπως ότι οι εργαζόμενοι «κάθονται» για 6 μήνες τον χρόνο και πληρώνονται. Στον ίδιο διάλογο μαθαίνουμε, όμως και κάτι καινούριο. Ότι αυτοπροσδιορίζονται ως «αδιόριστοι». – Τι δουλειά κάνετε; -Είμαι ηλεκτρολόγος, εσείς; – Εκπαιδευτικός. Αδιόριστος, εκπαιδευτικός!! (Απ’ το: Bond. James Bond!!) Το «ανεξήγητο» μίσος ως προς μια μορφή εργασίας μόνιμης και σταθερής είναι μια χαρακτηριστική έκφραση του κοινωνικού αυτοματισμού και εξυπηρετεί όσο οτιδήποτε άλλο τις διαμορφωμένες ελαστικές εργασιακές σχέσεις.

Πιο κάτω ορθώνεται το «σε κατηγορώ», επειδή κάνεις ή συνεχίζεις να κάνεις αυτό που σπούδασες το οποίο εντάσσεται σε μια κατηγορία στερεοτυπικών αντιλήψεων που συναντάμε συχνά με την προσθήκη άλλου σχολιαστή, ο όποιος θεωρεί ότι παίρνουν ή διεκδικούν επιδόματα για το παραμικρό. Εδώ να θυμίσω απλά ότι έχει κοπεί το επίδομα Ανθυγιεινής Εργασίας από τον ξεχασμένο και ταλαιπωρημένο χώρο της Ειδικής Αγωγής, ο οποίος εν μέσω της υγειονομικής κρίσης, θρηνεί θύματα ανάμεσα σε μαθητές, εργαζόμενους και γονείς, ακριβώς για να καταδείξω την αποτρόπαια διάσταση αυτού του στερεοτύπου.

Κλείνουμε τα παραδείγματα, με την γενίκευση των γενικεύσεων, όπου τελικά για όλα, μα για όλα τα κακά ευθύνονται ακριβώς οι εργαζόμενοι!....ποιος άλλος, άλλωστε;

* Οργανωτικός Γραμματέας ΠΟΣΕΕΠΕΑ, ΠΕ 30-Αναπληρωτής

Πηγή:https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/346868_koinonikos-aytomatismos-i-periptosi-ton-ergazomenon-stin-ekpaideysi

Παιδεία δεν είναι τα πτυχία μας...ANDRE BRETON ΄΄Ο άνθρωπος είναι η απάντηση, όποια κι αν είναι η ερώτηση'

 

"Παιδεία δεν είναι τα πτυχία μας, αλλά η αισθητική μας. Ο τρόπος με τον οποίο συνομιλούμε, φλερτάρουμε, περπατάμε στο δρόμο, κρατάμε την πόρτα να περάσει ο άγνωστος στο ασανσέρ.

Παιδεία είναι οι λέξεις μας, η διακριτικότητά μας, η ελευθερία μας, τα όρια της ελευθερίας μας, η μουσική που ακούμε, η γλώσσα του σώματός μας, το πόσο αγαπάμε να μαθαίνουμε, να αλλάζουμε, να διαβάζουμε σαν να είμαστε κάθε φορά άγραφα χαρτιά.

Παιδεία είναι η ταπεινότητα αλλά και η επιμονή στις αξίες μας, το ότι δεν είμαστε προς πώληση, το ότι σεβόμαστε τον άνθρωπο, το παιδί του άλλου, την κυρία που καθαρίζει το γραφείο μας, τον κύριο που καθαρίζει το πάρκο στο οποίο βγάζουμε βόλτα το σκύλο μας, την κοπέλα στο ταμείο.

Παιδεία είναι η μεγαλοψυχία μας, το να ποτίσουμε μια άγνωστη γλάστρα, το να φροντίζουμε την πίσω όψη του σπιτιού μας.

Παιδεία είναι το να προστατεύουν τα χέρια μας τον αδύναμο, να τα βάζουν με το θηρίο.

Παιδεία είναι το πόσο μπορούμε να έρθουμε απέναντι στο σύστημα και στους συστημικούς, παιδεία είναι η γενναιότητα και η ευθύνη.

΄Παιδεία είναι το να διαλέγεις τον δύσκολο δρόμο της αξιοπρέπειας, της μοναξιάς και συνάμα να καίγεται το μέσα σου για το κοινό καλό. Για το ωραίο και τη σωτηρία του."

.

ANDRE BRETON ΄΄Ο άνθρωπος είναι η απάντηση, όποια κι αν είναι η ερώτηση'΄

Πηγή: https://www.facebook.com/profile.php?id=100010636726969

Συνέντευξη Χρυσούλα Πατρώνου-Παπατέρπου

 Συνέντευξη Χρυσούλα Πατρώνου-Παπατέρπου 

Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενούμε τη συγγραφέα Χρυσούλα Πατρώνου-Παπατέρπου, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Ο Φαροφύλακας της Λάκκας» από τις Εκδόσεις Ελκυστής.

Ρωτάει η Ζωή Τσούρα

Καλησπέρα σας, κ. Πατρώνου-Παπατέρπου, και σας ευχαριστούμε θερμά για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε. Τι σας γοητεύει τόσο στους φάρους ώστε να γράψετε μία συλλογή διηγημάτων που τους αφορούν; Από πού αντλήσατε έμπνευση και πληροφορίες;

Xρ.Π.Π.: Δύσκολο να απαντήσω στο πρώτο μέρος της ερώτησης αν δεν αναφερθώ πρώτα ότι την έμπνευση την άντλησα από το λεύκωμα του Γιάννη Σκουλά, «Φάροι, Πέτρα και Φως». Πληροφορίες; Και από το ίδιο το λεύκωμα και όπου αλλού βρήκα. Αφού φυλλομέτρησα το λεύκωμα, ήρθε και η γοητεία. Περισσότερα στο πρώτο κείμενο της συλλογής…

Συμβολίζει ο φάρος κάτι για εσάς; Σας στενοχωρεί η εγκατάλειψη και η παραμέληση πολλών εξ αυτών;

Xρ.Π.Π.: Ναι. Ελπίδα σε ώρες δύσκολες, σε γεγονότα αναπάντεχα. Με στενοχωρεί πολύ η εγκατάλειψη όλων των θησαυρών του τόπου μας, αρχαίων και νεώτερων κτηρίων.

Πόσο απλή ή περίπλοκη ήταν η διαδικασία συγγραφής αυτών των διηγημάτων; Υπήρξε κάποιο που σας δυσκόλεψε για κάποιο λόγο; Ο εκάστοτε φάρος γεννούσε την ιστορία ή η κάθε ιστορία αναζητούσε να αγκαλιάσει τον κατάλληλο φάρο;

Xρ.Π.Π.: Απλή, καθόλου. Χρειάστηκε πολύ ψάξιμο για να βρω στοιχεία. Δύσκολη, όχι. Όντας βουνίσια, έπρεπε να μεταφέρομαι σε κάθε ιστορία σε τόπους θαλασσινούς που ποτέ μου δεν είχα επισκεφτεί. Από το σύνολο των φάρων μιας ενότητας, επέλεγα εκείνον για τον οποίο θα μπορούσα να αφηγηθώ κάτι. Από ‘κεί και πέρα, η ιστορία έβγαινε από μόνη της.

Στα κείμενά σας διαφαίνεται η αγάπη προς τη φύση. Είστε αισιόδοξη για το μέλλον του φυσικού μας περιβάλλοντος; Πώς πιστεύετε πως μπορεί να συμβάλλει η σύγχρονη λογοτεχνία στην οικολογική ευαισθητοποίηση του ενήλικου κοινού;

Xρ.Π.Π.: Για το μέλλον του φυσικού μας περιβάλλοντος, καθόλου. Αισιόδοξη γενικά, ναι. Δεν ξέρω αν η σύγχρονη λογοτεχνία μπορεί να κάνει κάτι. Όλοι βλέπουμε τι συμβαίνει γύρω μας, αλλά πολύ λίγοι και, μάλλον θα έλεγα, όχι αυτοί που θα έπρεπε, δείχνουν να ευαισθητοποιούνται με τα σήματα κινδύνου που καθημερινά εκπέμπει η κακόμοιρη η φύση…

Διαβάστε την άποψή μας για το βιβλίο Ο Φαροφύλακας της Λάκκας

Εκτός από την αγάπη προς τη φύση, έκδηλη είναι και η αγάπη προς τον άνθρωπο. Σύγχρονες οδύσσειες αποτυπώνονται στις σελίδες της συλλογής, με αφετηρία χαμένες ή αφιλόξενες πατρίδες και προορισμό ένα όνειρο, με τρομακτικά εμπόδια στη διαδρομή. Πώς μπορούμε να γίνουμε φάροι για αυτούς τους ανθρώπους; Πώς μπορεί η λογοτεχνία να παίξει τον ρόλο του φωτός;

Xρ.Π.Π.: Δύσκολο ερώτημα και πάλι. Δεν ξέρω. Ίσως με το πιο απλό: να έλθουμε στη θέση τους και να δείξουμε κατανόηση αντί να απεχθανόμαστε ακόμα και την ιδέα ότι θα μείνουν στη γειτονιά μας, θα μοιραστούν μαζί μας καημούς και όνειρα. Η λογοτεχνία, παραμελημένη η ίδια στον τόπο μας ανέκαθεν, εκπέμπει σήματα σ` αυτούς που ήδη είναι ευαισθητοποιημένοι.

Αυτό είναι το τρίτο σας βιβλίο. Έχετε κυκλοφορήσει στο παρελθόν το βιβλίο «Το Κουφάδι» (Eκδόσεις Κοράλλι, 2014) και το βιβλίο «Οι Σημαδούρες» (αυτοέκδοση, 2018). Πείτε μας λίγα λόγια για αυτά.

Xρ.Π.Π.: Το «Κουφάδι» περιέχει 26 διηγήματα, εμπνευσμένα από τα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου μέχρι και τα πρώτα χρόνια της οικονομικής «ευρωστίας» στη χώρα μας. Βιώματα προσωπικά τα περισσότερα ή αφηγήσεις γνωστών και φίλων. Πολύ σκληρά, κατά γενική ομολογία.

«Οι Σημαδούρες» χωρίζονται σε μικρές ενότητες: Φύση, Παιδιά, Ξενιτιά, Ερημία. Οι ιστορίες, 23 τον αριθμό, έχουν οι περισσότερες σημείο αναφοράς την πόλη μου και κυρίως τη λίμνη της. Κάπως πιο ήπιες, αν θα μπορούσα να τις χαρακτηρίσω έτσι, αν και όλες βγάζουν μια έντονη μελαγχολία, όπως επισημαίνει ο συγγραφέας και φίλος, Κώστας Στοφόρος.

Διαβάζουμε στο βιογραφικό σας ότι ασχολείστε με τη μετάφραση στα Ελληνικά γερμανικής, ιρλανδικής και αγγλικής ποίησης. Προτείνετε στους αναγνώστες μας μερικούς κορυφαίους ποιητές, το έργο των οποίων πιστεύετε ότι είναι σημαντικό να γνωρίσουν.

Xρ.Π.Π.: Από τους Γερμανούς, όχι βέβαια τους ήδη πολύ γνωστούς παγκοσμίως Goethe, Schiller, Rainer Maria Rilke, θα πρότεινα τη Nelly Sachs, Georg Trakl, Ingeborg Bachmann, Gottfried Benn, Paul Celan και πολλούς άλλους φυσικά.

Από τους Ιρλανδούς, W.B. Jeats, Robert Graves, Patrick Kavanagh, Valentine Irenmonger και ξεχώρισα ιδιαίτερα τον John Lyle Donaghy με δύο καταπληκτικά κατ` εμέ ποιήματα. Το ένα για το μακρύ ταξίδι των αραχνών και το άλλο για άγριες πάπιες. Όπως βλέπετε, πάλι η φύση μου προξενεί… ιδιαίτερη συγκίνηση. Με αγγλική ποίηση δεν ασχολήθηκα ιδιαίτερα. Αμερικάνικη ή αγγλόφωνη, ναι. Γι’ αυτήν, όμως, κάποια άλλη φορά. Στο φετινό τεύχος ποίησης της Καστοριανής εβδομαδιαίας εφημερίδας Οδού, (τεύχος Αυγούστου) μεταφράζω αφροαμερικάνικη ποίηση. Συγκλονιστική!

Γράφετε κάτι καινούργιο αυτό το διάστημα; Ποια είναι τα λογοτεχνικά σας σχέδια για το μέλλον;

Xρ.Π.Π.: Μόλις χτες τέλειωσα τη συγγραφή μιας νουβέλας, βασισμένης στα σημειώματα ενός φίλου για την περιπετειώδη ζωή του πατέρα του. Έχω γράψει επίσης άλλη μία για τη ζωή ενός συμπατριώτη μου στις Η.Π.Α., τη δεκαετία του ’60. Οι δυο μαζί θα έκαναν ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο για εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση. Αντί για το μέλλον, να σας πω ότι έχω στο συρτάρι μου άπειρα διηγήματα αναφερόμενα στο θέμα «εργασία», «χρόνια πολέμου και ειρήνης», στην πατρίδα μας και άλλα κοινωνικά θέματα. Βρείτε μου εσείς τον πρόθυμο εκδότη και τα… ξαναλέμε.

Σας ευχαριστούμε πολύ για τον χρόνο που μας διαθέσατε και σας ευχόμαστε να είναι καλοτάξιδο το βιβλίο σας, όπως επίσης και κάθε επιτυχία στα μελλοντικά σας εγχειρήματα.

Xρ.Π.Π.: Ευχαριστώ με τη σειρά μου που διαθέσατε χώρο στο ιστολόγιό σας για το βιβλίο μου και την ενασχόλησή μου με τη λογοτεχνία γενικά.

Πηγή:https://www.thematofylakes.gr/synentefksi-xrysoyla-patrwnou-papaterpou/

ΨΩΝΙΖΩ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΓΑΖΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΟΥ!

 

 

Τι είναι και τι δεν είναι προφορική ιστορία

Αλεσάντρο Πορτέλι

Ο πυρήνας της προφορικής ιστορίας είναι η σχέση ανάμεσα στην ιστορικότητα της προσωπικής εμπειρίας και την επίδραση των ιστορικών γεγονότων στα πρόσωπα.

Η έκφραση προφορική ιστορία συνιστά μια χρηστική συντόμευση για να αναφερθούμε στη χρήση των προφορικών πηγών στην ιστοριογραφία. Στο να συμπεριλαμβάνουμε δηλαδή στις ιστορικές πηγές και τις μαρτυρίες που προσφέρουν προφορικά οι πρωταγωνιστές ή οι μετέχοντες, οι οποίες καταγράφονται από τον ιστορικό και υποβάλλονται στις συνήθεις διαδικασίες επαλήθευσης των πηγών.

Ωστόσο, προφορική ιστορία σημαίνει και κάτι περισσότερο: το να εφαρμόσουμε, επικεντρώνοντας την προσοχή μας στις προφορικές πηγές, έναν άλλο τύπο ιστοριογραφικής εργασίας με διαφορετικές διαδικασίες και αντιμετωπίσεις.

Οι προφορικές πηγές δεν καταγράφονται από τον ιστορικό, αλλά παράγονται με την άμεση και αποφασιστική συμμετοχή του. Είναι πηγές βασισμένες σε μια σχέση, μια ανταλλαγή βλεμμάτων (όπως δηλώνει ο όρος inter/vista= συν-έντευξη) όπου η ημερήσια διάταξη του ιστορικού μεταβάλλεται ενδεχομένως ριζικά από την ημερήσια διάταξη του αφηγητή. Γι’ αυτό η προφορική ιστορία είναι πρωτίστως μια τέχνη της ακρόασης και μια πρακτική ευκαμψίας.

Παράδειγμα: Μια έρευνα για το εργατικό κίνημα στο Τέρνι μεταξύ 1949 και 1953 μεταβλήθηκε σε μια ιστορία της πόλης από το 1831, διότι πολλοί αφηγητές επέμεναν στη σύνδεση της πρόσφατης Ιστορίας με την ιστορία της οικογένειας και της πόλης.

Ερευνώντας τη μνήμη της ναζιστικής σφαγής στα Αρδεατικά Σπήλαια στη Ρώμη, αναρωτήθηκα πώς οι συγγενείς των θυμάτων έζησαν το πένθος τους μετά τη σφαγή. Μόνον κατά τύχη άκουσα την πιο επώδυνη ιστορία: Η Αντα Πινιότι είχε χάσει τον άντρα της και άλλους τρεις συγγενείς στα 23 της χρόνια στα Αδρεατικά Σπήλαια και μου είχε αφηγηθεί τη ζωή της έκτοτε.

Μόνον όταν και οι δύο κρίναμε ότι η συνέντευξη είχε τελειώσει, πρόσθεσε ότι στα γραφεία όπου έψαχνε βοήθεια και δουλειά, όλοι της συμπεριφέρονταν σαν να όφειλε να υποκύπτει στις διαθέσεις τους. Ηταν γυναίκα χωρίς άντρα πλέον και συνεπώς μπορούσε κάλλιστα… Η οδύνη του πένθους συμπληρωνόταν από τη σεξουαλική παρενόχληση. Ευτυχώς δεν είχα κλείσει το μαγνητόφωνο: Η τέχνη της ακρόασης περιλαμβάνει και το να μην πεις στη συνεντευξιαζόμενη -με το να σβήσεις το μαγνητόφωνο- ότι όσα λέει δεν σε ενδιαφέρουν πια.

Η προφορική ιστορία είναι, λοιπόν, μια τέχνη της σχέσης. Σχέσης ανάμεσα στον ομιλητή και τον συνεντευκτή (διά-λογο): Μεταξύ παρόντος/παρελθόντος (μνήμης), δημόσιου/ιδιωτικού, αυτοβιογραφίας/και Ιστορίας. Προφορικότητας (της πηγής) και γραφής (του ιστοριογράφου): Του δημόσιου προς το ιδιωτικό. Οι προφορικές πηγές επαναφέρουν τη συζήτηση για τη διάκριση του τι είναι ιστορικό και τι δεν είναι.

Η ιστορία των παρενοχλήσεων δεν είχε ποτέ αναδυθεί και εξαιτίας του ότι θεωρούνταν προσωπική εμπειρία μη ανήκουσα στην Ιστορία (όντως δεν υπήρχε ίχνος στα αρχεία και τις παραδοσιακές πηγές). Ο ιστορικός κουράζεται να εισβάλλει σε απρόβλεπτα πεδία της εμπειρίας του άλλου. Και οι αφηγητές διστάζουν να θεωρήσουν σημαντικές κάποιες προσωπικές εμπειρίες φοβούμενοι ότι θα δουν να υποτιμώνται σημαντικές εμπειρίες από συνομιλητές ανίκανους να τις καταλάβουν.

Ο πυρήνας της προφορικής ιστορίας είναι, ωστόσο, η σχέση ανάμεσα στην ιστορικότητα της προσωπικής εμπειρίας και την επίδραση των ιστορικών γεγονότων στα πρόσωπα: Το πώς η Ιστορία εισέβαλε στην προσωπική ζωή (εισβολή της Ιστορίας στον προσωπικό χώρο) -βομβαρδισμοί: εισβολή της Ιστορίας στον ιδιωτικό χώρο- ή πώς κάποιοι προσέκρουσαν στην Ιστορία -τα χαρακώματα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου είτε η εκστρατεία στη Ρωσία του Δευτέρου.

Ετσι στα Αρδεατικά Σπήλαια συνέβη ένα ιστορικό γεγονός (μια σφαγή), ήτοι 335 προσωπικές τραγωδίες (μία για κάθε δολοφονημένο και για την οικογένειά του). Η διάκριση δεν συνεπάγεται, ωστόσο, ότι το ιστορικό και το ιδιωτικό είναι ασύμβατα. Η προσωπική μνήμη των συγγενών κρατά πεισματικά ζωντανή τη δημόσια μνήμη και επιβάλλει στους θεσμούς να μην ξεχνούν.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα παραδείγματα που χρησιμοποίησα -οι βομβαρδισμοί, τα χαρακώματα, η Ρωσία- αναφέρονται στον πόλεμο, διότι εδώ συμβαίνει η πιο δραματική συνάντηση μεταξύ ιδιωτικού και Ιστορίας. Πρόκειται ωστόσο για ανδρικές κατ’ εξοχήν εμπειρίες. Τι συμβαίνει με τις γυναίκες; Πού συμβαίνει γι’ αυτές η συνάντηση με τη δημόσια σφαίρα;

Ενώ δούλευα στην έρευνα για το Τέρνι, υπήρχαν αφηγήσεις που νόμιζα ότι δεν με ενδιέφεραν. Οι ανδρικές πολεμικές ιστορίες μού φαίνονταν υπερβολικά αναμενόμενες. Ενώ οι γυναικείες, σχετισμένες με την περίθαλψη των συγγενών τους, μου φαίνονταν υπερβολικά ιδιωτικές και πολύ λίγο «πολιτικές». Μόνο μετά κατάλαβα ότι οι αφηγήσεις αυτές του νοσοκομείου ήταν το γυναικείο αντίστοιχο των ανδρικών στρατιωτικών αφηγήσεων.

Οπως για τους άντρες ήταν η στρατιωτική θητεία, για τις γυναίκες το νοσοκομείο ήταν η ευκαιρία να βγουν από το σπίτι, να διαχειριστούν τον πόνο και τον θάνατο και να αναμετρηθούν με τη δημόσια σφαίρα, την οργάνωση, την τεχνολογία, την επιστήμη, τη γραφειοκρατία, την εξουσία και το κράτος.

Οχι τυχαία, οι πολεμικές αφηγήσεις αναφέρονται σε ένα γεγονός ιστορικά αναγνωρισμένο, οι γυναικείες αφηγήσεις μοιάζουν να αναφέρονται μόνο στην ιδιωτική σφαίρα. Η επιμονή των αφηγούμενων γυναικών, που μιλούσαν ακόμη και αν κανείς δεν τους το ζητούσε, και η αναλογία με τις κανονιστικές αφηγήσεις μάς αποκαλύπτουν τη σημασία τους. Ενώ μας προσφέρουν πρόσβαση στην ιστορικότητα του ιδιωτικού, οι προφορικές πηγές ξανασχεδιάζουν τη σχέση μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου.

Παρελθόν και παρόν, μνήμη και αφήγηση

Η βασική αντίρρηση έναντι των προφορικών πηγών αφορούσε την αξιοπιστία. Μνήμη και υποκειμενικότητα, έλεγαν, διαστρεβλώνουν τα γεγονότα. Αυτό δεν ισχύει πάντοτε και συχνά ισχύει και για πιο παραδοσιακές πηγές. Πάνω από όλα όμως η πιο έγκυρη προφορική ιστοριογραφία αντέστρεψε τη συζήτηση:

Οι προφορικές πηγές γοητεύουν ακριβώς διότι όχι μόνο είναι μάρτυρες γεγονότων, αλλά και διότι επεξεργάζονται το νόημά τους μέσα από τη μνήμη και τη γλώσσα. Πρέπει λοιπόν να συνθέσουμε τρία γεγονότα. Ενα γεγονός παρελθόν, το συμβάν. Ενα γεγονός παρόν, την αφήγηση του συνεντευξιαζόμενου. Και ένα γεγονός συσχέτισης μεταξύ των δύο αυτών γεγονότων. Η προφορική ιστορία είναι ιστορία γεγονότων, ιστορία μνήμης και ερμηνείας των γεγονότων μέσα από τη μνήμη.

● Παράδειγμα: Ανακάλυψα τυχαία ότι στο Τέρνι όλοι σχεδόν οι αφηγητές διηγούνταν ένα τραυματικό γεγονός, τον φόνο του εργάτη Λουίτζι Τραστούλι το 1949 στη διάρκεια μιας διαμαρτυρίας εναντίον του ΝΑΤΟ – σαν να είχε συμβεί το 1953 στη διάρκεια της εξέγερσης μετά από τρεις χιλιάδες απολύσεις στα Χαλυβουργεία. Μοιάζει με κλασική περίπτωση αναξιοπιστίας της μνήμης. Για την προφορική ιστορία είναι ένα σαγηνευτικό πρόβλημα:

Γιατί ένα τέτοιο λάθος είναι τόσο διαδεδομένο; Το να ερευνήσεις τη λανθασμένη ανάμνηση σημαίνει να επανεξετάσεις τη σημασία του μνημονευόμενου γεγονότος. Ο ατιμώρητος φόνος ενός συντρόφου τους ήταν για τους εργάτες του Τέρνι μια αφόρητη πληγή: Το κράτος μπορούσε να τους σκοτώνει χωρίς να μπορούν να αντιδράσουν. Το κράτος βρισκόταν αλλού και αυτοί ήταν ανίσχυροι.

Ετσι, το 1953 πολλοί διαδήλωσαν τόσο για να υπερασπίσουν τις θέσεις εργασίας τους όσο και για να ξανακερδίσουν μια αυτοεκτίμηση τραυματισμένη από τον φόνο του Τραστούλι. Τίποτε από αυτά δεν υφίστατο στις πηγές των αρχείων. Οι προφορικές πηγές έσφαλαν ως προς τα υλικά γεγονότα, αλλά το σφάλμα αποκάλυπτε βαθιά και απόντα από τα αρχεία εσωτερικά γεγονότα.

Το άλλο ιστορικό γεγονός με το οποίο δουλεύουμε είναι η ίδια η αφήγηση. Οι προφορικές πηγές δεν παράγουν κείμενα αλλά performance. Οχι έναν ολοκληρωμένο μονόλογο, αλλά έναν εν διαμορφώσει διάλογο. Για τον λόγο αυτό πρέπει να χρησιμοποιούμε όχι ουσιαστικά αλλά ρήματα. Οχι μνήμη αλλά να θυμάσαι, όχι αφήγηση αλλά να αφηγείσαι, έτσι που η προφορική πηγή να αναγνωρίζεται είτε ως ένα τεκμήριο του παρελθόντος είτε σαν μια πράξη του παρόντος.

Το έργο της ανάμνησης και η πράξη της αφήγησης επηρεάζονται από το ιστορικό περιεχόμενο των κοινωνικών πλαισίων της μνήμης. Ωστόσο η μνήμη διαμορφώνεται στη μνήμη του καθενός, μεταφέρεται μέσω του λόγου του και παραμένει προσωπική του ευθύνη. Θυμάμαι ένα Εβραιόπουλο που αρνήθηκε ένα σάντουιτς με ζαμπόν σε μια συνέντευξη λέγοντας: «Μια άλλη στιγμή θα το δεχόμουν, αλλά αυτό είναι ένα μιτζιάχ, ένα precetto, ένα καθήκον».

Η έννοια μαρτυρία, ακατάλληλη στο ιστοριογραφικό επίπεδο, επανέρχεται με μια διάσταση πλησιέστερη στη θρησκεία παρά στο δίκαιο. Οταν ήμουν στο στρατόπεδο του Μπέργκεν Μπέλσεν, διηγείται μια επιζήσασα του Ολοκαυτώματος, «έδωσα στις πενήντα συντρόφους μου μια ιερή υπόσχεση… Κύριε, είπα, σώσε με, διότι πρέπει να επιστρέψω και να διηγηθώ». Αλλά το να αφηγηθείς είναι εφικτό, όπως δείχνει η εμπειρία όσων σώθηκαν από τα στρατόπεδα του θανάτου, αν υπάρχει κάποιος που να ακούει. Η ευθύνη του ιστορικού ως ακροατή διαπλέκεται με αυτήν του αφηγητή ως μάρτυρα.

Προφορικότητα, γραφή και η γοητεία της ουχρονίας

Περνώντας από τον προφορικό διάλογο της συνέντευξης στον γραπτό μονόλογο της σελίδας είναι απαραίτητο η γραφή της προφορικής ιστορίας να κρατήσει το ίχνος της διαλογικής και αφηγηματικής καταγωγής της. Γι’ αυτό οι προφορικοί ιστορικοί παραπέμπουν συχνότερα στις πηγές τους απ’ ό,τι η ιστοριογραφία, η ανθρωπολογία και η κοινωνιολογία.

Η διαλογική και αφηγηματική μορφή των προφορικών πηγών κορυφώνεται με την πυκνότητα και τον σύνθετο χαρακτήρα της γλώσσας, με τα μη γλωσσικά επίπεδα όπου αναδύονται σημασίες πέραν των προθέσεων και της επίγνωσης των ομιλούντων. Γι’ αυτό η ευρύτητα των παραπομπών βοηθά στο να διασωθεί η πολυσημία της αφηγηματικής μορφής. Οι προφορικοί ιστορικοί δεν απαρνιούνται το καθήκον να ερμηνεύουν τις πηγές τους, αφήνουν όμως χώρο και για την αυτοερμηνεία των αφηγητών και για τις συνθετικές ή τις εναλλακτικές αναγνώσεις όποιου διαβάζει.

Δύο παραδείγματα:

● Στη διάρκεια μιας έρευνας για ένα φοιτητικό κίνημα αποκαλούμενο «Πάνθηρας» στα 1990 ένας φοιτητής αφηγήθηκε ότι την πρώτη βραδιά που μετείχε στην επιτροπή περιφρούρησης στην κατειλημμένη σχολή, κάνοντας τον γύρο του κτιρίου είδε στον ουρανό δύο φώτα και σκέφτηκε ότι ήταν ένα αεροπλάνο. Μόνο κοιτάζοντας καλύτερα κατάλαβε ότι επρόκειτο για αστέρια που έμοιαζαν να κινούνται εξ αιτίας της κίνησης των νεφών.

Για τον ίδιο το πράγμα σήμαινε μόνο τη μικρή ορατότητα εκείνης της στιγμής. Αλλά στη νέα αυτή αντίληψη των πραγμάτων που κινούνταν στον ουρανό μπορεί να δει κανείς την ένταση μέσα στην κουλτούρα του κινήματος ανάμεσα στο φανταστικό και το τεχνολογικό και τη ροπή στην ουτοπία (όπως και στα δύο άλλα σύμβολα της εποχής, το τεχνολογικό φαξ και τον εξωτικό πάνθηρα). Ο σύνθετος αυτός χαρακτήρας περιεχόταν σε μια μεταφορά, την οποία ο αφηγητής αρνούνταν αλλά ήταν τόσο γόνιμη ώστε παρά ταύτα να την αφηγηθεί.

● Σε έναν φονταμενταλιστικό ναό στο Χάρλαν του Κεντάκι πρόσεξα μια επιγραφή στον βωμό: «Υπάρχει κάπου καλύτερα να πας». Η λαϊκή ιεροκήρυκας Λύδια Σούργκενερ αφέθηκε στο στασίδι της μητέρας της: Ηταν η πεμπτουσία μιας φονταμενταλιστικής θρησκευτικότητας, που περιφρονεί τον παρόντα κόσμο και ελπίζει στον ερχόμενο. Υστερα όμως άκουσα την αφήγηση ενός άλλου πιστού, του Αδελφού Μίλερ, που μιλούσε για τις ιστορίες της μετανάστευσής του και μου ήρθε στον νου ότι αυτός ο «καλύτερος κόσμος» είναι επίσης και οι τόποι όπου τόσο πολλοί από αυτούς μετανάστευσαν ελπίζοντας σε μιαν άλλη ζωή.

Και θυμάμαι ότι την προηγούμενη βραδιά η Λίντια μιλούσε για την καταστροφή των δέντρων και των υδάτων της κοιλάδας τους: Ενας καλύτερος τόπος μπορεί να είναι το ίδιο το Χάρλαν, μεταμορφωμένο από τη δράση τους. Με μια λέξη, συνυπήρχαν όλες οι εναλλακτικές: παραίτηση, κίνηση, δράση. Κανείς από αυτούς δεν θα διατύπωνε την ιδέα αυτή με αναλυτικούς όρους. Εκαναν κάτι καλύτερο: τις συνέθεσαν στα λίγα λόγια μιας φράσης.

Συχνά ο πόθος ενός καλύτερου κόσμου παίρνει τη μορφή μιας αφήγησης που αρνείται τα γεγονότα: Η ουχρονική αφήγηση που φαντασιώνεται μια λανθασμένη παρέκκλιση στην ιστορική διαδρομή και εκφράζει καταδίκη ή απογοήτευση για την πραγματική Ιστορία: Θα είχαμε έναν καλύτερο κόσμο αν… αν το 1921 είχαμε κάνει την επανάσταση μετά την κατάληψη των εργοστασίων… αν είχαμε αντισταθεί στους ναζί μετά την παράδοση της 8ης Σεπτεμβρίου… αν δεν είχαμε σταματήσει εκείνη την απεργία…

Κλείνω με την υψηλότερη συγχρονία που άκουσα ποτέ. Σε μια συνδικαλιστική διαδήλωση στη Ρώμη το 1985. Μια ομάδα από πρώην εργάτριες από το Τέρνι. Ρωτάω αν είναι θρήσκες. Μία από αυτές, η Ντιάνα, μου απαντά: «Μπορείς να πεις ότι σε κάτι πιστεύουμε. Αλλά Αυτός θα ’πρεπε να κάνει τα πράγματα σωστά. Ο καθένας θρησκεύεται με τον τρόπο του. Ρώτα και κείνο τον Χριστό που τον κρεμάσανε». Και η φίλη της που φέρει ένα όνομα βαρύ από νόημα, Μαγδαληνή, με την προλεταριακή ματιά μιας πιθανής Ιεράς Ιστορίας, φτιαγμένης από μητέρες και όχι από πατέρες: «Αν ήμουν εγώ ο Θεός», μου λέει, «δεν θα τον κρέμαγα σε κείνο τον σταυρό».

Μετάφραση/παρουσίαση: Γιάγκος Ανδρεάδης

---

Ο Αλεσάντρο Πορτέλι είναι από τις σημαντικότερες διεθνώς μορφές στο πεδίο της προφορικής ιστορίας. Στη νεότητά του υπήρξε συνεργάτης της ανεξάρτητης αριστερής εφημερίδας Il manifesto και μετέσχε ενεργά στα κινήματα που ξεκίνησαν από το «Θερμό φθινόπωρο του ’69».

Οι έρευνές του τον οδήγησαν και πέρα από την Ιταλία, κατ’ εξοχήν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου συνέχισε τον διάλογο με νεανικά και εναλλακτικά κινήματα και ρεύματα. Στο εμβληματικό του βιβλίο «Η διαταγή ήδη εξετελέσθη» -συγκλονιστική έρευνα για τα ναζιστικά εγκλήματα στα Αρδεατικά Σπήλαια το 1944- αξιοποίησε δημιουργικά τις συνεντεύξεις/διάλογό του με συγγενείς των θυμάτων, ακυρώνοντας τις προσπάθειες των ενόχων και των συνεργατών τους να εξομοιώσουν θύτες και θύματα.

Μια σύντομη αναφορά στην εκτεταμένη δουλειά που αφιέρωσε στο εργατικό ιταλικό κίνημα, υπάρχει στο άρθρο αυτό που έγραψε για την «Εφ.Συν.». Οι θέσεις του ότι η προφορική ιστορία είναι καινοτόμο μέρος της ιστορικής έρευνας αλλά επίσης δημιουργικός διάλογος και «μια τέχνη της σχέσης» και η θεώρησή του για τη σχέση της με την ουτοπία και την ουχρονία συμβάλλουν σε έναν ιδιαίτερα γόνιμο διάλογο.

Προσθέτω ότι, ιδιαίτερα αν προσέξουμε το τελευταίο μέρος του άρθρου, ο λόγος του και αυτός των συνομιλητών του έχουν πλάι στο διεθνές επιστημονικό και πολιτικό ενδιαφέρον που προκαλούν και κάτι από τη γεύση του πολιτισμού του ιταλικού λαού που αποπνέουν οι ταινίες του Πιερ-Πάολο Παζολίνι.
Γ.Α

Πηγή:https://www.efsyn.gr/nisides/288309_ti-einai-kai-ti-den-einai-proforiki-istoria
.

«Κόβουν» 16.000 εισακτέους

 Χρήστος Κάτσικας

Οι συντελεστές που ανακοίνωσαν τα Πανεπιστήμια επιβεβαίωσαν τους φόβους για τις επιπτώσεις της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής ● Πέραν της μείωσης των εισακτέων, το 30% δεν θα βρει καμία θέση στα Πανεπιστήμια, ενώ μειώνονται και οι θέσεις στα κεντρικά ΑΕΙ

Η ανακοίνωση των συντελεστών που όρισαν τα Πανεπιστήμια με βάση τον πρόσφατο νόμο του υπουργείου Παιδείας επιβεβαιώνει τους φόβους και τις εκτιμήσεις που κάναμε την περίοδο που κουβεντιαζόταν στη Βουλή η λεγόμενη Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Στο διά ταύτα, λοιπόν:

Με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς, ο αριθμός των φετινών εισακτέων θα είναι μικρότερος κατά τουλάχιστον 16.000 σε σχέση με την περσινή χρονιά. Με δύο επιπλέον κινδύνους:

■ Τουλάχιστον το 30% των υποψηφίων δεν θα βρει καμία θέση στα Πανεπιστήμια.

■ Η ανακατανομή των θέσεων εισακτέων, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της υπουργού Παιδείας, η μείωση δηλαδή των θέσεων των κεντρικών Πανεπιστημίων (Αθήνας-Θεσσαλονίκης), όπου κατοικοεδρεύει η πλειονότητα των υποψηφίων, και η αντίστοιχη αύξηση των περιφερειακών Πανεπιστημίων, θα απογειώσει τον αποκλεισμό καθώς είναι γνωστό ότι η φοίτηση σε Πανεπιστήμια εκτός τόπου μόνιμης κατοικίας αφορά κοινωνικά στρώματα με οικονομική δυνατότητα και μοιάζει για τα παιδιά των λαϊκών οικογενειών με πρόσκληση σε ανεπιθύμητους καλεσμένους τους οποίους οι συνθήκες δεν θα επιτρέψουν να αποδεχτούν.

Συνεχώς το υπουργείο Παιδείας παράγει μια «νομιμότητα» που αντιστρατεύεται τη λογική και την ηθική. Αλήθεια, ποιος παίρνει υπόψη του τις συνθήκες εγκλεισμού και την απουσία ζωντανής τάξης πέντε μήνες τώρα για τους φετινούς υποψηφίους και ποια είναι η ηθική του υπουργείου Παιδείας, που επιλέγει αυτόν ακριβώς τον χρόνο για να εφαρμόσει την πιο ταξική πολιτική του;

Πηγή:https://www.efsyn.gr/ellada/ekpaideysi/288264_koboyn-16000-eisakteoys